Azitromisin
• Makrolid antibiyotiklere karşı aşırı duyarlılığı (hipersensitivitesi) bulunan hayvanlarda kullanımı kontrendikedir.
• Yetişkin atlarda ölümcül kolit bildirimleri bulunduğundan, bu hastalarda aşırı dikkatle (veya hiç kullanılmamalıdır) kullanılmalıdır.
• Karaciğer fonksiyon bozukluğu olan hastalarda karaciğer metabolizmasıyla atıldığı için dikkatle kullanılmalıdır.
• Uzamış QT aralığına neden olabilmesi ve torsades de pointes dahil kardiyak aritmi riskini arttırması nedeniyle, altta kalbi rahatsızlığı olan hayvanlarda ve QT aralığını uzatan diğer ilaçlarla kombinasyonda dikkatli olunmalıdır.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER:
- Duyarlı Enfeksiyonlar (endikasyon dışı): 5 – 10 mg/kg PO günde 1 kez, 3 ila 7 gün süreyle. Bazı klinisyenler ilk birkaç günlük günlük dozun ardından gün aşırı dozlama veya haftada iki kez daha yüksek dozlar (10 – 15 mg/kg) önermektedir. Yüzeysel bakteriyel follikülit için önerilmez.
- Babesia gibsoni veya Babesia microti (endikasyon dışı): Yağlı bir öğün ile birlikte atovakuon 13.3 mg/kg PO her 8 saatte bir ile kombine edilerek azitromisin 10 mg/kg PO her 24 saatte bir, 10 gün süreyle.
- Teileriyoz (endikasyon dışı): Atovakuon 13.3 mg/kg PO her 8 saatte bir (yağlı yemekle) ile kombine edilerek azitromisin 10 mg/kg PO her 24 saatte bir, 10 gün süreyle.
- Kriptosporidiyoz (endikasyon dışı): 5 – 10 mg/kg PO günde 2 kez, 5 ila 7 gün süreyle.
- Gastrointestinal Motilite Arttırıcı (prokinetik) (endikasyon dışı): 2 mg/kg IV, PO her 8 saatte bir.
- Siklosporine bağlı dişeti hiperplazisini azaltma (endikasyon dışı): 10 mg/kg PO günde 1 kez, 4 ila 6 hafta süreyle.
- Papillomatozis (endikasyon dışı): 10 mg/kg PO her 24 saatte bir, 10 gün süreyle.
• KEDİLER:
- Duyarlı Enfeksiyonlar (endikasyon dışı): 5 – 10 mg/kg PO her 24 saatte bir, 3 ila 7 gün süreyle (bazı enfeksiyonlar daha uzun sürer).
- Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları (endikasyon dışı): 5 – 10 mg/kg PO her 24 saatte bir, 5 gün süreyle, ardından uzun vadeli olarak her 72 saatte bir (üç günde bir). İlk olumlu yanıttan sonra antibiyotik değiştirilmeden tedaviye 6 ila 8 hafta devam edilmelidir.
- Bartonellozis (endikasyon dışı): 10 mg/kg PO her 24 saatte bir, 21 gün süreyle.
- Kriptosporidiyoz (endikasyon dışı): 10 mg/kg PO her 24 saatte bir; optimal süre bilinmemektedir ancak genellikle birkaç haftadır.
- Sitoksuzoriozis (endikasyon dışı): Atovakuon 15 mg/kg PO her 8 saatte bir ile kombine edilerek azitromisin 10 mg/kg PO her 24 saatte bir, 10 gün süreyle. Tüm vakalar IV sıvılarla ve çoğu heparinle tedavi edilmiştir.
- Toksoplazmoz (endikasyon dışı): 10 mg/kg PO her 24 saatte bir, minimum 4 hafta süreyle.
- Gastrointestinal Motilite Arttırıcı (endikasyon dışı): 2 mg/kg IV, PO her 8 saatte bir.
• ATLAR:
- Taylarda Rhodococcus equi Enfeksiyonları (endikasyon dışı): Rifampisin 5 mg/kg PO her 12 saatte bir ile kombine edilerek azitromisin 10 mg/kg PO her 24 saatte bir.
• SIĞIRLAR:
- Buzağılarda Kriptosporidiyoz (endikasyon dışı): Toltrazuril 20 mg/kg PO her gün aşırı (3 uygulama) ile kombine edilerek azitromisin 20 mg/kg PO günde 1 kez, 6 gün süreyle. Alternatif olarak: buzağı başına 1500 mg (mg/kg DEĞİL) PO günde 1 kez, 7 gün süreyle.
• TAVŞANLAR:
- Stafilokokal Osteomiyelit (endikasyon dışı): Rifampisin 40 mg/kg PO her 12 saatte bir ile kombine edilerek azitromisin 50 mg/kg PO her 24 saatte bir.
- Çene Apseleri (endikasyon dışı): 15 – 30 mg/kg PO her 24 saatte bir. Sistemik antibiyotik tedavisine ameliyat sonrası 2 ila 4 hafta devam edilir.
• GİNEPİGLER:
- Pnömoni (endikasyon dışı): 15 – 30 mg/kg PO her 24 saatte bir.
• KUŞLAR:
- Klamidiyoz (deneysel sultan papağanları) (endikasyon dışı): 40 mg/kg PO her 48 saatte bir, 21 gün süreyle (metal besleme tüpü ile kursağa uygulanır).
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Çeşitli bakteriyel, rizektöziyal ve protozoal enfeksiyonların tedavisinde,
• Köpekler ve kedilerde gastrointestinal prokinetik (motilite arttırıcı) olarak anektodal kullanımda,
• Köpeklerde papillomatozis tedavisinde,
• Kedilerde nükseden ve dirençli rinosinüzit vakalarında,
• Taylarda Rhodococcus equi enfeksiyonlarının tedavisinde,
• Köpeklerde Babesia gibsoni, Babesia microti ve teileriyoz tedavisinde atovakuon ile kombinasyon halinde,
• Buzağılarda ve çeşitli türlerde kriptosporidiyoz tedavisinde,
• Kedilerde bartonellozis, sitoksuzoriozis ve toksoplazmoz tedavisinde,
• Tavşanlarda stafilokokal osteomiyelit ve çene apselerinde, ginepiglerde pnömoni ve kuşlarda klamidiyoz tedavisinde.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Azitromisin, duyarlı bakterilerin hücre duvarlarına nüfuz ederek 50S ribozomal alt birimlerine bağlanmak suretiyle protein sentezini inhibe eden bakteriyostatik bir makrolid antibiyotiktir. Makrofajlar, nötrofiller ve pulmoner epitelyal kaplama sıvısında birikebilir ve kalıcı olabilir. Gram-pozitif bakterilere karşı mükemmel in vitro aktiviteye ve diğer birçok makrolidden daha yüksek gram-negatif aktiviteye sahip geniş bir spektruma sahiptir. Babesia ve Toxoplasma türlerine karşı apikoplast (DNA içeren organel) protein translasyonunu inhibe ederek protozoal ölüm sağlar.
Eritromisine kıyasla daha iyi emilim özelliklerine, daha uzun doku yarı ömürlerine ve dokularda/akyuvarlarda daha yüksek konsantrasyonlara sahiptir.
• Köpekler: %97 oral biyoyararlanım, yaklaşık 2 saat sonra pik serum konsantrasyonu, serum yarı ömrü ~50 saat, doku yarı ömürleri 90 saate kadar çıkar. Dozun %50'den fazlası safra yoluyla değişmeden atılır.
• Kediler: %58 oral biyoyararlanım, pik konsantrasyon 0.85 saatte ulaşır. Doku yarı ömürleri yağ dokusunda 13 saat ile kalp kasında 72 saat arasında değişir. Dozun ~%66'sı safra yoluyla değişmeden atılır.
• Taylar ve Atlar: Sistemik biyoyararlanımı %40 - %60 arasındadır. Dağılım hacmi çok yüksektir (11.6 - 18.6 L/kg). Eliminasyon yarı ömrü ~20 - 26 saattir.
• Keçiler ve Koyunlar: IV ve IM uygulamalarda uzun eliminasyon yarı ömürleri (keçilerde IV 32.5 saat, IM 45 saat; koyunlarda IV 48 saat, IM 61 saat) gösterir.
• Tavşanlar: IV yarı ömür 24.1 saat, IM yarı ömür 25.1 saattir.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Makrolid antibiyotiklere karşı aşırı duyarlılığı (hipersensitivitesi) bulunan hayvanlarda kullanımı kontrendikedir.
• Yetişkin atlarda ölümcül kolit bildirimleri bulunduğundan, bu hastalarda aşırı dikkatle (veya hiç kullanılmamalıdır) kullanılmalıdır.
• Karaciğer fonksiyon bozukluğu olan hastalarda karaciğer metabolizmasıyla atıldığı için dikkatle kullanılmalıdır.
• Uzamış QT aralığına neden olabilmesi ve torsades de pointes dahil kardiyak aritmi riskini arttırması nedeniyle, altta kalbi rahatsızlığı olan hayvanlarda ve QT aralığını uzatan diğer ilaçlarla kombinasyonda dikkatli olunmalıdır.
Gebelik sırasında güvenli kullanım tam olarak kanıtlanmamıştır; bu nedenle yalnızca kesinlikle gerekli olduğunda kullanılmalıdır. İnsanlar anne sütüne düşük miktarlarda azitromisin atar; veteriner hastalardaki klinik önemi bilinmemektedir. Anneye sağladığı yarar yavrulara olası risklerinden fazla ise kullanılmalıdır.
Akut oral doz aşım kusma, ishal ve gastrointestinal kramp dışında önemli bir morbiditeye neden olmaktan uzaktır. Doz aşımı durumunda veteriner zehir danışma merkezine başvurulmalıdır.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Atovakuon ile kombinasyonu Babesia gibsoni, Babesia microti ve Cytauxzoon felis enfeksiyonlarında sinerjik ve etkili iyileşme sağlar.
• Rifampisin ile kombinasyonu taylarda Rhodococcus equi tedavisinde etkilidir.
• Toltrazuril ile kombinasyonu buzağılarda kriptosporidiyoz tedavisinde hızlı klinik iyileşme sağlar.
Amiodaron: Azitromisin ile birleştirildiğinde artmış QT uzaması riski.
• Oral Antiasitler (Magnezyum ve alüminyum içerenler): Azitromisin emilim hızını azaltabilir; uygulamaların 2 saat arayla yapılması önerilir.
• Azol Antifungaller (Ketokonazol, vorikonazol vb.): QT aralığını uzatma riski ve metabolizma etkileşimi.
• Sisaprid: QT uzaması riski nedeniyle dikkatli olunmalıdır.
• Siklosporin: Azitromisin siklosporin kan seviyelerini yükseltebilir; dikkatli izlem gerekir.
• Digoksin: Eşzamanlı kullanımda digoksin toksisitesi riski artar.
• Estriol: Azitromisinden etkilenerek terapötik etkisi azalabilir.
• Leflunomid: Hepatotoksisite riskini artırabilir.
• Metotreksat: Metotreksat seviyelerini ve hepatotoksisite riskini artırabilir.
• Ondansetron: Artmış QT uzaması riski.
• P-Glikoprotein Substratları (Kolşisin, doksorubisin, morfin, vinkristin vb.): P-glikoprotein transport mekanizmalarını inhibe ederek serum konsantrasyonlarını artırabilir.
• Prokainamid, Kinidin, Sotalol: QT uzaması riskinde artış.
• Kinolonlar (Siprofloksasin, enrofloksasin vb.): QT uzaması riskinde artış.
• Takrolimus: Takrolimus kan seviyelerini yükseltebilir.
• Teofilin: Teofilin metabolizmasını azaltabilir ve toksisite riskini artırabilir.
• Varfarin: Kanama riskinde artış; dikkatli izlem gerekir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Klinik etkinlik takibi
• Advers etkilerin izlenmesi (kusma, ishal, iştahsızlık)
• Siklosporin, takrolimus, digoksin gibi dar terapötik indeksli ilaçlarla birlikte kullanıldığında kan düzeyleri ve karaciğer fonksiyon testleri
Enjeksiyonluk form steril su ile sulandırıldığında (500 mg flakon 4.8 mL steril su ile) 1 mL'de 100 mg azitromisin içerir.
• Daha fazla seyreltme için %0.45 ve %0.9 Sodyum Klorür, %5 Dekstroz, Laktatlı Ringer Solüsyonu (LRS), Dekstrozlu Ringer solüsyonları ile uyumludur.
• Ampisilin, buprenorfin, butorfanol, kalsiyum tuzları, doksisiklin, hidromorfon, magnezyum sülfat, mannitol, metronidazol, ondansetron, pantoprazol, ranitidin, sodyum bikarbonat ve vazopressin ile Y-seti uyumludur.
• Midazolam, amikasin, famotidin, furosemid, gentamisin, morfin ve potasyum klorür (KCl) ile uyumsuz veya değişken uyumluluğa sahiptir.
Ticari tabletler 30°C'nin altında oda sıcaklığında saklanmalıdır. Sulandırma için toz süspansiyonlar sulandırmadan önce 5°C - 30°C arasında saklanmalıdır. Sulandırıldıktan sonra oda sıcaklığında en fazla 10 gün saklanabilir ve ardından atılmalıdır. Enjektabl flakonlar 30°C altında saklanmalı, sulandırıldıktan sonra 24 saat stabil kalır.
İlacı veteriner hekiminizin talimatlarına göre eksiksiz verin.
• Oral süspansiyon her kullanımdan önce iyice çalkalanmalıdır. Süspansiyonu oda sıcaklığında saklayın (buzdolabında saklamayın).
• Süspansiyonun hayvanın mide boşken verilmesi tercih edilir.
• Kullanılmayan oral süspansiyon 10 gün sonra atılmalıdır.
• Hayvanınızda kalıcı veya şiddetli ishal, kusma gelişirse veya durum kötüleşirse veteriner hekiminizle iletişime geçin.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 19 İlaç
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Azitromisin
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.