Dimetil Sülfoksit
• Topikal olarak uygulanırken temiz ve kuru olmayan bölgelere uygulanmamalıdır, aksi takdirde diğer kimyasalları sistemik dolaşıma taşıyabilir.
• Toksik olabilecek bileşiklerle (örn. ağır metaller) karıştırılarak topikal olarak uygulanmamalıdır.
• Mast hücre tümörleri olan hayvanlarda aşırı dikkatle kullanılmalı veya kaçınılmalıdır (mast hücrelerini degranüle edebilir).
• Dehidrasyon veya şok geçiren hayvanlarda dikkatli kullanılmalı, diüretik ve periferik vazodilatatör etkileri bu durumları şiddetlendirebilir.
• Gıda amaçlı yetiştirilen atlarda kullanılmamalıdır.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER:
- Travmaya bağlı akut şişliği azaltmak (FDA onaylı etiket dozu): Etkilenen bölgeye günde 3 ila 4 kez topikal olarak uygulanır. Günlük toplam doz 20 g'ı (veya mL sıvıyı) geçmemelidir ve tedavi 14 günü aşmamalıdır.
- Calcinosis cutis (etiket dışı): Her lezyon günde bir kez topikal DMSO (mümkünse jel) ile tedavi edilir. Çok sayıda odak varsa veya geniş bir alan dahilse, her gün lezyonların 1/3'ü tedavi edilir. Tedavi birkaç hafta sürebilir; serum kalsiyumunun periyodik olarak izlenmesi önerilir.
- Siklofosfamid tedavisine ikincil kalıcı hemorajik sistit vakalarında mesane aşılaması: %50 medikal kalitede DMSO'dan 10 mL, 10 mL su ile seyreltilerek mesaneye verilir ve 20 dakika sonra uzaklaştırılır.
• ATLAR:
- Travmaya bağlı akut şişliği azaltmak; topikal uygulama (FDA onaylı etiket dozu): Etkilenen cilt bölgesine günde 2 ila 3 kez cömertçe uygulanır. Günlük toplam doz 100 g'ı (veya mL sıvıyı) aşmamalı ve tedavi 30 günü geçmemelidir.
- Antiinflamatuar / hidroksil radikal süpürücü (İV uygulama) (etiket dışı): 12 ila 24 saatte bir, %10'luk solüsyon olarak (poliiyonik bir solüsyon içinde seyreltilmiş) yavaş İV infüzyon şeklinde 0.5 – 2 g/kg uygulanır.
- Kronik endometrit; anormal mukus (etiket dışı): Östrus sırasında 5 güne kadar günlük intrauterine infüzyon olarak %30'luk solüsyon kullanılır. %90 DMSO'dan 33 mL alınarak 64 mL steril salin ile karıştırılarak %30'luk solüsyon hazırlanır.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Travmaya bağlı akut şişliklerin azaltılması (FDA onaylı tek veterinerlik endikasyonu).
• Geçici iskemi durumlarında adjuvan tedavi.
• SSS travması ve serebral ödem.
• Calcinosis cutis.
• Endometrit ve kronik endometrit.
• Cilt ülserleri, yara ve yanıklar.
• Bağırsak ameliyatlarında adjuvan terapi.
• Postoperatif veya dirençli ağrılar için analjezi.
• Köpeklerde amiloidoz.
• Emziren köpeklerde meme gerginliğinin azaltılması.
• Sığırlarda mastitisde antibiyotik penetrasyonunun arttırılması.
• Köpeklerde siklofosfamid kaynaklı hemorajik sistit tedavisi.
• Kemoterapötik ajanlara ikincil ekstravazasyon yaralanmalarını takiben doku hasarının sınırlandırılması.
• Kedi ve köpeklerde kimyasal kastrasyon amacıyla kalsiyum klorür ile birlikte intratestiküler enjeksiyonlar.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Dimetil sülfoksit (DMSO) radikal hidroksit hidrojenini ve metaboliti olan dimetil sülfür (DMS) serbest radikal oksijeni yakalar (free radical scavenger).
• Antiinflamatuar, kriyoprotektif, anti-iskemik ve radyoprotektif etkilere sahiptir.
• Deriden kolayca penetre olur ve normalde penetre olmayacak diğer bileşiklerin perkütan emilimini artıran bir taşıyıcı ajan olarak görev yapar.
• Zayıf antibakteriyel aktiviteye ve topikal kullanıldığında antifungal etkiye sahip olabilir.
• Akut inflamasyonda kronik inflamasyona göre daha etkilidir; analjezik özellikleri narkotik analjeziklerle kıyaslanabilir düzeydedir.
• Trombosit agregasyonunu azaltır, diüretik aktivite gösterir, mast hücrelerinden histamin salınımını tetikler.
• Asetilkolinesteraz aktivitesi gösterir, prostaglandin E'yi artırır ancak prostaglandin E2, F2-alfa, H2 ve G2 sentezini bloke eder.
• Alkol dehidrojenaz enzimini inhibe ederek etil alkol ve etilen glikolün toksik metabolitlere dönüşümünü engeller.
Topikal uygulamadan sonra, özellikle %80 ile %100 arasındaki konsantrasyonlarda iyi emilir.
• Vücudun neredeyse her bölgesine kapsamlı ve hızlı bir şekilde dağılır.
• Atlara İV uygulandıktan sonra serum yarı ömrü yaklaşık 9 saattir.
• Köpeklerde eliminasyon yarı ömrü yaklaşık 1.5 gündür.
• DMSO, dimetil sülfüre (DMS) metabolize olur ve esas olarak böbrekler yoluyla atılır, safra ve solunum yoluyla da atılım gerçekleşir.
• Sığırlarda ilaç oldukça hızlı elimine edilir; 20 gün sonra süt, idrar, kan veya dokularda tespit edilebilir ilaç veya metabolit kalıntısına rastlanmaz.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Topikal olarak uygulanırken temiz ve kuru olmayan bölgelere uygulanmamalıdır, aksi takdirde diğer kimyasalları sistemik dolaşıma taşıyabilir.
• Toksik olabilecek bileşiklerle (örn. ağır metaller) karıştırılarak topikal olarak uygulanmamalıdır.
• Mast hücre tümörleri olan hayvanlarda aşırı dikkatle kullanılmalı veya kaçınılmalıdır (mast hücrelerini degranüle edebilir).
• Dehidrasyon veya şok geçiren hayvanlarda dikkatli kullanılmalı, diüretik ve periferik vazodilatatör etkileri bu durumları şiddetlendirebilir.
• Gıda amaçlı yetiştirilen atlarda kullanılmamalıdır.
Yüksek dozlarda hamster, fare, sıçan ve tavşanlarda teratojenik olduğu gösterilmiştir; gebe hayvanlarda kullanılırken riskler ve faydalar tartılmalıdır.
• Süte geçip geçmediği bilinmemektedir; emziren analarda dikkatle kullanılmalıdır.
• Güvenliği kesin olarak kanıtlanmadığından, yalnızca maternal faydaların yavrulara yönelik potansiyel risklerden ağır basması durumunda kullanılmalıdır.
İV doz sonrasında bildirilen LD50 kedilerde yaklaşık 200 mg/kg, köpeklerde yaklaşık 2.5 g/kg'dır.
• Toksisite belirtileri: Lethal olmayan dozlarda sedasyon ve hematüri; daha yüksek dozlarda koma, nöbetler, opistotonus, dispne ve pulmoner ödem.
• Akut doz aşımı durumunda destekleyici tedavi uygulanmalı ve 24 saatlik veteriner zehir danışma merkezine başvurulmalıdır.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
İnsülin, heparin, fenilbutazon, sülfonamidler, triazin antiprotozoal ilaçlar (diklazuril ve toltrazuril) ile birlikte uygulandığında sistemik emilimlerini ve penetrasyon hızlarını artırır.
Alkol: Etkileri dimetil sülfoksit (DMSO) tarafından potansiyalize edilebilir.
• Atropin: Etkileri DMSO tarafından potansiyalize edilebilir.
• Kortikosteroidler: Etkileri DMSO tarafından potansiyalize edilebilir.
• İnsülin: Etkileri DMSO tarafından potansiyalize edilebilir;
• Organofosfatlar (veya diğer kolinesteraz inhibitörleri): DMSO ile birlikte kullanımından kaçınılmalıdır.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Tedavi etkinliği
• İdrar tahlili ile hemoglobinüri kontrolü
• Endike ise hematokrit
• Köpeklerde yüksek dozlarda veya kronik kullanımda göz muayeneleri
• Calcinosis cutis tedavisinde serum kalsiyum seviyelerinin periyodik takibi
Birçok bileşikle uyumludur, ancak kazara potansiyel toksik bileşiklerin perkütan emilimine yol açabileceği için diğer bileşiklerle gelişi güzel karıştırılmamalıdır.
Işıktan uzakta, hava geçirmeyen kaplarda saklanmalıdır.
• Bazı plastiklerle reaksiyona girebileceği için cam kaplarda veya üreticisi tarafından sağlanan orijinal kapta saklanmalıdır.
• Oda havasıyla temasına izin verilirse kendi kendine %66 ila %67 konsantrasyona seyrelecektir.
Yalnızca medikal kalitede (medical-grade) dimetil sülfoksit (DMSO) kullanın, diğer ürünler zarmlı safsızlıklar içerebilir.
• Bu ilacı topikal olarak uygularken lastik eldiven giyin. İlacı iyi havalandırılan bir alanda kullanın; solunmasından ve gözlerle temasından kaçının.
• DMSO'nun diğer maddelerle kontaminasyon riskini azaltmak için temiz veya steril pamuk kullanın. Yalnızca temiz ve kuru cilde uygulayın.
• Veteriner hekiminizin onayı olmadan DMSO'yu diğer ilaçlar veya kimyasallarla karıştırmayın. İlaç kullanılmadığında kabın kapağını sıkıca kapalı tutun.
• DMSO, sarımsak veya istiridye benzeri nefes kokusuna veya lokal cilt reaksiyonlarına neden olabilir.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 0 İlaç
Bu etken maddeye ait beşeri eczane preparatı kaydı bulunamadı.
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Dimetil Sülfoksit
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.