Enalapril
• ACE inhibitörlerine aşırı duyarlılık öyküsü olan hastalarda kullanımı kontrendikedir.
• İnsanlarda kalıtımsal veya idiyopatik anjiyoödemde kontrendikedir (veterinerde klinik önemi bilinmemektedir).
• Akut böbrek hasarı (AKI) olan kritik hastalarda genellikle önerilmez (hasta AKI'den kurtulup stabil hale gelene kadar kullanılmamalıdır).
• Birleşik Krallık etiketine göre, veteriner onaylı enalaprilin potasyum tutucu diüretikler (örn. spironolakton) ile kombinasyonu kontrendikedir.
• Gebeliği tespit edilen hayvanlarda kullanımı kontrendikedir/kaçınılmalıdır.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER:
• Konjestif Kalp Yetmezliğinin Ek Tedavisi (Etiket dozu / FDA onaylı): 0.5 mg/kg PO günde bir kez başlangıçta (yemekli veya yemeksiz); 2 hafta sonra yanıt yetersizse doz her 12 saatte bir 0.5 mg/kg'a çıkarılabilir. Diüretikler enalapril başlamadan en az 1 gün önce uygulanmalıdır. Not: Başlangıç dozunun günde iki kez 0.5 mg/kg olması önerilmektedir.
• Proteinürinin Ek Tedavisi (Endikasyon dışı): Hedef idrar protein:kreatinin oranını en yarıya indirmek veya normal aralığa getirmektir (UP:C < 0.5).
- Azotemik olmayan hastalar: Her 12 saatte bir 0.25 – 1 mg/kg PO (çoğunlukla ilk olarak ~0.5 mg/kg PO).
- Azotemik hastalar: Her 12 saatte bir 0.25 mg/kg PO. Azotemi 7 günlük tedavi sonrası kötüleşmezse, izlem altında her 12 saatte bir 0.5 mg/kg'a çıkarılabilir. Daha yüksek dozlar (örn. günde iki kez 2 mg/kg) CKD progresyonunu azaltabilir.
• Kronik Böbrek Hastalığı (KBH) Olan Köpeklerde Sistemik Hipertansiyon (Endikasyon dışı): Başlangıçta her 12 saatte bir 0.5 mg/kg PO. Hedef kan basıncına ulaşılana kadar (tölere edildiği şekilde) her 12 saatte bir 2 mg/kg'a kadar artırılabilir. Kontrol edilemezse ikinci bir antihipertansif (amlodipin, telmisartan) eklenebilir.
KEDİLER:
• Konjestif Kalp Yetmezliği İçin Kronik Ek Tedavi (Endikasyon dışı): Her 24 saatte bir 0.25 – 0.5 mg/kg PO (pratikte kedi başına 1.25 – 2.5 mg PO).
• Proteinürinin Ek Tedavisi (Endikasyon dışı): Hedef UP:C oranını en az yarıya indirmek veya < 0.4 yapmak.
- Azotemik olmayan hastalar: Her 12 ila 24 saatte bir 0.25 – 0.5 mg/kg PO (çoğunlukla ilk olarak her 12 saatte bir ~0.25 mg/kg).
- Azotemik hastalar: Her 12 ila 24 saatte bir 0.25 – 0.5 mg/kg PO.
• Sistemik Hipertansiyon (Endikasyon dışı): Genellikle ilk tercih amlodipindir; amlodipin ile kontrol edilemeyen veya proteinürisi olan hastalarda her 24 saatte bir 0.5 mg/kg PO enalapril eklenebilir.
GELİNCİKLER:
• Kalp Yetmezliği Ek Tedavisi (Endikasyon dışı):
- Her 48 saatte bir 0.25 – 0.5 mg/kg PO; hastanın toleransına göre her 24 saatte bir çıkarılabilir.
- Dilate kardiyomiyopati: Her 24 ila 48 saatte bir 0.5 mg/kg PO.
KUŞLAR:
• Kalp Yetmezliği Ek Tedavisi (Endikasyon dışı):
- Her 8 ila 12 saatte bir 1.25 mg/kg PO.
- Furosemid ile kombinasyon halinde her 24 ila 48 saatte bir 0.25 – 0.5 mg/kg PO.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Köpek ve kedilerde konjestif kalp yetmezliğinin (KKY) ek tedavisinde,
• İdiyopatik glomerülonefrit, kronik böbrek hastalığı (KBH) ve protein kaybeden nefropatilerin (PLN) ek tedavisinde (proteinürinin azaltılması ve renoprotektif etkiler için),
• Köpeklerde kronik böbrek hastalığına bağlı sistemik hipertansiyon tedavisinde kullanılır.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Enalapril, karaciğerde aktif bileşik olan enalaprilata dönüştürülen bir ön ilaçtır (prodrug).
• Enalaprilat, anjiyotensin-I ile ACE için yarışarak güçlü bir vazokonstriktör olan anjiyotensin-II oluşumunu engeller.
• Anjiyotensin-II konsantrasyonlarının azalması nedeniyle aldesteron salgılanması düşer ve plazma renin aktivitesi artar (negatif geri bildirim nedeniyle).
• Kalp yetmezliği olan hastularda periferik ve pulmoner vasküler direnci, ortalama arteriyel ve sağ atriyal basınçları düşürür; kalp hızını korur veya düşürür; kardiyak indeks, debi, atım hacmi ve egzersiz toleransını artırır.
• Renal kan akımını artırır ve glomerüler efferent arteriyol direncini azaltır.
Köpeklerde enalaprilin etki başlangıcı yavaştır (4-6 saat) ancak etki süresi uzundur (12-14 saat).
• Oral yolla alındıktan sonra kolayca emilir ve aktif metaboliti olan enalaprilata hidrolize olur.
• Enalaprilatın yaklaşık %95'i renal yolla temizlenir; böbrek fonksiyonundaki azalma eliminasyon oranlarını etkiler.
• İnsanlarda oral biyoyararlanım yaklaşık %60'tır ve gıda biyoyararlanımı değiştirmez. Enalaprilat plazma proteinlerine yaklaşık %50 oranında bağlanır.
• İnsanlarda enalaprilin yarı ömrü ~2 saat, enalaprilatın yarı ömrü ~11 saattir (CKD veya şiddetli KKY'de yarı ömür uzar).
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• ACE inhibitörlerine aşırı duyarlılık öyküsü olan hastalarda kullanımı kontrendikedir.
• İnsanlarda kalıtımsal veya idiyopatik anjiyoödemde kontrendikedir (veterinerde klinik önemi bilinmemektedir).
• Akut böbrek hasarı (AKI) olan kritik hastalarda genellikle önerilmez (hasta AKI'den kurtulup stabil hale gelene kadar kullanılmamalıdır).
• Birleşik Krallık etiketine göre, veteriner onaylı enalaprilin potasyum tutucu diüretikler (örn. spironolakton) ile kombinasyonu kontrendikedir.
• Gebeliği tespit edilen hayvanlarda kullanımı kontrendikedir/kaçınılmalıdır.
Enalapril ve enalaprilat plasentayı geçer. Gebeliğin tespit edildiği anda enalaprilin kesilmesi gerekmektedir (beşeri kutu uyarısı). Birleşik Krallık'ta veteriner onaylı enalapril gebelerde kontrendikedir.
• Kemirgenlerde yüksek dozlar fetal ağırlıkların düşmesine ve maternal/fetal ölüm oranlarının artmasına neden olmuştur.
• Sütü geçtiği için emziren hayvanlarda kullanımı önerilmez.
Köpeklerde yapılan bir çalışmada 200 mg/kg (önerilen dozun 400 katı) öldürücü olarak bildirilmiş, 100 mg/kg ise öldürücü bulunmamıştır. 15 mg/kg/gün dozunda 1 yıla kadar advers etki görülmemiştir.
• Doz aşımında birincil endişe hipotansiyondur; kan basıncını düzeltmek için normal salin ile hacim genişletme (volüm replasmanı) önerilir.
• İlacın uzun etki süresi nedeniyle uzamış izlem gerekebilir. Akut aşırı dozlarda bağırsak boşaltma protokolleri uygulanabilir. İlaç diyaliz ile uzaklaştırılabilir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Spironolakton, carvedilol ve mexiletine gibi ilaçlarla kombinasyonlar çalışılmış ve çalışılan dozlarda güvenli bulunmuştur (Doberman Pinscher çalışmalarında). KBH ve proteinüride amlodipin veya telmisartan ile kombinasyonlar kan basıncı ve proteinüri kontrolünde sinerjik fayda sağlayabilir.
Anestezik Ajanlar (İnhalan ve İnjeksiyon; örn. isofluran, propofol, alfaxalone): Eşzamanlı kullanım hipotansiyon riskini artırabilir; genel anestezi günü enalaprilin verilmemesi tavsiye edilir.
• Anjiyotensin Reseptör Blokerleri (ARB'ler; örn. telmisartan): Hiperkalemi, hipotansiyon, senkop ve akut böbrek hasarı riskini artırabilir.
• Antiasitler (Alüminyum, Kalsiyum veya Magnezyum içeren): Enalaprilin oral emilimini azaltabilir; en az 2 saat arayla uygulanmalıdır.
• Antihipertansifler ve Vazodilatörler (örn. amlodipin, hidralazin, nitratlar): Hipotansiyon riskini artırabilir, dozlar dikkatli titre edilmelidir.
• Kortikosteroidler (örn. deksametazon, prednizolon): ACE inhibitörlerinin antihipertansif etkilerini azaltabilir.
• Diüretikler (örn. furosemid): Hipotansiyona neden olabilir, dozlar dikkatle ayarlanmalıdır.
• NSAİİ'ler (örn. karprofen, meloksikan, robenakoksib): Kalp veya böbrek hastalarında nefrotoksisite riskini artırabilir ve/veya ACE inhibitörünün etkinliğini azaltabilir.
• Potasyum veya Potasyum Tutucu Diüretikler (örn. spironolakton): Hiperkalemi gelişebilir; Birleşik Krallık etiketine göre kombinasyon kontrendikedir.
• Digoksin: Digoksin konsantrasyonu %15-30 artabilir; serum digoksin izlemi yapılmalıdır.
• Lityum: Lityum toksisitesi riskini artırabilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
KKY klinik belirtileri (egzersiz intoleransı, öksürük, artmış solunum hızı ve çabası).
• Böbrek fonksiyonu (serum kreatinin, BUN, idrar protein:kreatinin oranı) ve elektrolitler (özellikle potasyum): Tedaviye başlamadan önce ve tedavinin/dozun değiştirilmesinden 1-2 hafta sonra ölçülmelidir. Hasta stabilse her 3 ayda bir tekrarlanmalıdır. Kreatinin > 0.2 mg/dL artarsa doz düşüşü önerilir.
• Kan basıncı: Başlangıçta ve periyodik olarak (tedaviye başladıktan 7-10 gün sonra veya doz değişikliklerinden sonra).
Enalaprilat; amfoterisin B, diazepam ve fenitoin sodyum ile fiziksel olarak geçimsizdir.
• Ampisilin, ampisilin/sulbaktam, hidralazin, pantoprazol ve sulfametoksazol/trimetoprim ile geçimliliği belirsizdir.
• Ticari tabletlerden yapılan 1 mg/mL enalapril oral süspansiyonu (Ora-Plus® ve Ora-Sweet® kullanılarak) 5°C ve 25°C'de 60 gün boyunca %90'dan fazla etki gücünü korur. Enalapril bozulması pH'a bağımlıdır (pH 3'te maksimum stabilite, pH 5 üzerinde artan dekompozisyon). Işıktan korunmalıdır.
Enalapril tabletleri 30°C'nin altındaki sıcaklıklarda sıkı kaplarda saklanmalıdır.
• Enalapril solüsyonu 2°C ila 8°C arasında buzdolabında sıkıca kapalı kaplarda saklanmalıdır; dondurmaktan kaçınılmalıdır (oda sıcaklığında saklanırsa 60 gün içinde atılmalıdır).
• Enalaprilat enjeksiyonu 25°C'de saklanmalıdır (15°C - 30°C arası kabul edilebilir). Dilüsyon sonrasında (D5W, normal salin vb.) oda sıcaklığında 24 saate kadar stabildir.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 7 İlaç
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Enalapril
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.