Epinefrin
• Yaşamı tehdit eden acil durumlarda kesin bir kontrendikasyonu bulunmamaktadır.
• Acil olmayan durumlarda kapalı açılı glokom hastalarında kontrendikedir.
• Epinefrine karşı aşırı duyarlılığı (alerjisi) olanlarda kullanılmamalıdır.
• Anafilaktik olmayan nedenlere bağlı şok durumlarında kontrendikedir.
• İnhalan anestezikler ile genel anestezi altında iken kontrendikedir.
• Doğum (partürisyon) sırasında (ikinci evreyi geciktirebilir) kontrendikedir.
• Dilate kardiyomiyopati veya koroner yetmezliği olanlarda kontrendikedir.
• Tirotoksikozis hastalarında kontrendikedir.
• Akut veya kontrolsüz diyabet ya da hipertansiyon hastalarında kontrendikedir.
• Gebelik toksikozu olanlarda kontrendikedir.
• Vücudun küçük uzuvlarına (parmak uçları, kulaklar gibi) doğrudan veya lokal anesteziklerle kombine edilerek enjekte edilmemelidir (doku nekrozu ve dökülmesine yol açabilir).
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER / KEDİLER:
• Anafilaktoid Şok (Etiket dışı): 1 mg/mL solüsyon kullanılarak 0.1 – 0.5 mL (toplam doz, mg/kg DEĞİL) IM veya SC.
• Kardiyopulmoner Resüsitasyon / Asistol (Etiket dışı):
a) Düşük doz epinefrin 0.01 mg/kg IV, IO, her 3 ila 5 dakikada bir (her iki temel yaşam desteği döngüsünde bir) erken dönemde önerilir.
b) Yüksek doz epinefrin 0.1 mg/kg IV, IO, uzun süren CPR (>10 dakika) sonrası değerlendirilebilir.
c) IV veya IO erişim yoksa intratrakeal (IT) yol (standart dozun 10 katına kadar veya 0.02 mg/kg düşük / 0.2 mg/kg yüksek doz) salin veya steril su ile seyreltilerek uygulanabilir.
• Anafilaksi (Etiket dışı): Başlangıçta 1 mg/mL solüsyon ile 0.01 mg/kg IM; 40 kg altı hastalarda maksimum 0.3 mg (toplam doz), 40 kg üstü hastalarda maksimum 0.5 mg (toplam doz). Gerektiğinde 5-15 dakikada bir tekrarlanabilir. Şok gelişmişse 0.05 µg/kg/dakika yavaş IV infüzyon (CRI) uygulanır. SC yol kaçınılmalıdır.
• Anesteziye Bağlı Hipotansiyon (Etiket dışı): 0.125 – 2 µg/kg/dakika CRI.
• Lokal Anestezik Etkisinin Uzatılması (Etiket dışı): Yerel anestezik solüsyonlara çok düşük konsantrasyonda (örn. 5 µg/mL) eklenir (Örn: 20 mL lokal anestezikten 0.1 mL çıkarılıp yerine 0.1 mL 1 mg/mL epinefrin eklenir).
ATLAR:
• Anafilaktoid Şok (Etiket dışı): 1 mg/mL solüsyon kullanılarak 0.022 mg/kg (1 mL/100 lb) IM veya SC.
• Anafilaksi (Etiket dışı): Tek doz olarak 0.01 – 0.02 mg/kg IM, SC; veya 0.1 – 0.2 mg/kg IM, SC.
• Yenidoğan Taylarda CPR (Etiket dışı): Spontan dolaşım dönene kadar her 3 dakikada bir 0.01 – 0.02 mg/kg IV. IT verilirse 0.1 – 0.2 mg/kg.
RÜMİNATLAR, DOMUZLAR:
• Anafilaktoid Şok (Etiket dışı): 1 mg/mL solüsyon kullanılarak 0.022 mg/kg (1 mL/100 lb) IM veya SC.
• Anafilaksi (Etiket dışı): 0.01 – 0.02 mg/kg SC veya IM; IV kullanılacaksa solüsyon 10 kat seyreltilmeli; 15 dakikalık aralarla yinelenebilir.
KUŞLAR:
• Kardiyopulmoner Resüsitasyon (Etiket dışı): mg/kg IV, IO veya 1 mg/mL epinefrin salin/steril su ile 2-4 mL'ye seyreltilerek 0.01 mg/kg trakeal kateter ile.
KÜÇÜK MEMELİLER:
• Küçük Otçullarda CPR (Çinçilla, Gine domuzu, Tavşan; Etiket dışı): 0.2 – 0.4 mg/kg IM, IV (bolus) veya IT.
SÜRÜNGENLER:
• İnhalasyon Anestezisi Sonrası Derlenmeyi Hızlandırma (Etiket dışı): Amerikan timsahları ve kaplumbağalarda 0.1 mg/kg IM.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Anafilaksi ve anafilaktoid şok tedavisi
• Kardiyopulmoner resüsitasyon (CPR) ve asistol yönetimi
• Diğer inotropik desteklere yanıt vermeyen anestezi kaynaklı dirençli hipotansiyonun tedavisi
• Sistemik emilimi geciktirmek ve etki süresini uzatmak amacıyla lokal anesteziklere eklenmesi
• Sürüngenlerde inhalan anestezi sonrası derlenme süresinin kısaltılması
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Ependromal bir katekolamin olup alfa ve beta adrenerjik reseptör aktivitesine sahiptir.
• Bronşlardaki ve iristeki düz kasları gevşetir, histaminin etkilerine antagonizma gösterir, glikojenolizi artırır ve kan şekerini yükseltir.
• Düşük dozda IV verildiğinde (0.01 mg/kg) kalpteki beta-1 reseptörlerini doğrudan uyararak kalp hızını ve kontraktilitesini artırır, böylece debiyi yükseltir (miyokard oksijen tüketimi artar).
• Yüksek dozlarda (0.1 mg/kg) alfa-1 etkileri nedeniyle periferik vasküler direnci ve diyastolik kan basıncını artırır.
IM veya SC uygulama sonrası iyi emilir (IM injeksiyon SC'ye göre biraz daha hızlıdır, masaj ile emilim hızlandırılabilir).
• Kardiyovasküler resüsitasyon sırasında zayıf periferik perfüzyon nedeniyle IM/SC yollar tercih edilmez.
• PO uygulandığında GI kanal ve karaciğerde hızla metabolize olduğu için etkisizdir.
• SC enjeksiyon sonrası etki başlangıcı genellikle 5-10 dakika, IV uygulamada ise anında ve yoğundur.
• Kan-beyin bariyerini geçmez.
• Karaciğer ve diğer dokularda monoaminooksidaz (MAO) ve katekol-O-metiltransferaz (COMT) enzimleri ile inaktif metabolitlere (metanefrin, 3-metoksi-4-hidroksimandelik asit) metabolize edilir ve glukuronik asit veya sülfat konjugasyonu ile idrarla atılır.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Yaşamı tehdit eden acil durumlarda kesin bir kontrendikasyonu bulunmamaktadır.
• Acil olmayan durumlarda kapalı açılı glokom hastalarında kontrendikedir.
• Epinefrine karşı aşırı duyarlılığı (alerjisi) olanlarda kullanılmamalıdır.
• Anafilaktik olmayan nedenlere bağlı şok durumlarında kontrendikedir.
• İnhalan anestezikler ile genel anestezi altında iken kontrendikedir.
• Doğum (partürisyon) sırasında (ikinci evreyi geciktirebilir) kontrendikedir.
• Dilate kardiyomiyopati veya koroner yetmezliği olanlarda kontrendikedir.
• Tirotoksikozis hastalarında kontrendikedir.
• Akut veya kontrolsüz diyabet ya da hipertansiyon hastalarında kontrendikedir.
• Gebelik toksikozu olanlarda kontrendikedir.
• Vücudun küçük uzuvlarına (parmak uçları, kulaklar gibi) doğrudan veya lokal anesteziklerle kombine edilerek enjekte edilmemelidir (doku nekrozu ve dökülmesine yol açabilir).
Plasentayı geçer ancak yaşamı tehdit eden durumlarda anne için esirgenmemelidir.
• Süte küçük miktarlarda geçebilir ancak GI kanalda hızla yıkıldığı ve emilimi zayıf olduğu için emziren yavruları etkilemesi olası değildir.
Aşırı doz veya yanlışlıkla IV uygulama durumunda kardiyak aritmiler, pulmoner ödem, dispne, kusma, sistolik, diyastolik ve venöz kan basınçlarında ani artışlar görülür.
• Artmış kan basıncına bağlı serebral hemorajiler, böbrek yetmezliği, metabolik asidoz ve soğuk deri ortaya çıkabilir.
• Etki süresi kısa olduğundan tedavi esas olarak destekleyicidir. Şiddetli hipertansiyon ve aritmiler için alfa-adrenerjik antagonist (fentolamin) veya beta-adrenerjik antagonist (propranolol) düşünülebilir. Uzun süreli hipotansiyon norepinefrin tedavisi gerektirebilir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Antihistaminikler (klorfeniramin, difenhidramin) epinefrinin etkilerini potansiyalize edebilir.
Alfa-2 Adrenerjik Agonistler (detomidin, deksmedetomidin, medetomidin, ksilazin): Epinefrin alfa-agonist etkilere sahip olduğundan, alfa-2 agonistlerin neden olduğu kardiyak etkileri tedavi etmek için KULLANILMAMALIDIR.
• Alfa-Adrenerjik Antagonistleri (fenoksibenzamin, fentolamin, prazosin): Fenotiyazinlerin alfa-1 blokajı nedeniyle epinefrinin presör etkilerini tersine çevirebilir (epinefrin terslenmesi).
• Halojenli İnhalan Anestezikler (izofluran, sevofluran): Aritmi gelişme riskini artırır; bu vakalarda propranolol uygulanabilir.
• Beta-Adrenerjik Antagonistleri (atenolol, propranolol, sotalol): Hipertansiyonu potansiyalize edebilir ve beta etkilerini bloke ederek epinefrinin kardiyak ve bronkodilatör etkilerini antagonize edebilir.
• Digoksin: Dijital glikozitleri ile eş zamanlı kullanımda aritmi riski artar.
• Levotiroksin: Epinefrin etkilerini potansiyalize edebilir.
• Monoaminooksidaz İnhibitörleri (MAOİ; amitraz, selegilin): Epinefrinin presör etkilerini potansiyalize edebilir.
• Nitratlar (nitrogliserin): Epinefrinin presör etkilerini tersine çevirebilir.
• Oksitosik Ajanlar: Epinefrin ile birlikte kullanıldığında hipertansiyon oluşabilir.
• Fenotiyazinler (asepromazin): Alfa-1 blokajı nedeniyle epinefrin etkilerini tersine çevirebilir.
• Reserpin: Epinefrinin presör etkilerini artırabilir.
• Diğer Sempatomimetikler (albuterol, dobutamin, isoproterenol, fenilpropanolamin, terbutalin): Toksisite artabileceğinden diğer simpatomimetik ajanlarla birlikte uygulanmamalıdır.
• Trisiklik Antidepresanlar (amitriptilin, klomipramin): Epinefrin etkilerini potansiyalize edebilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Kalp hızı, EKG, kan basıncı, mümkünse merkezi venöz basınç
• Solunum hızı ve torasik oskültasyon
• Mümkünse idrar üretimi
• Kan gazları
• Nörolojik durum (mentasyon, pupilla ışık refleksleri)
• Periferik ven yoluyla uygulandığında lokal doku nekrozu belirtileri açısından enjeksiyon bölgesi izlemi
Fiziksel olarak uyumlu olduğu solüsyon/ilaçlar: %6 dekstran içinde %5 dekstroz, %6 dekstran içinde %0.9 sodyum klorür, dekstroz/Ringer kombinasyonları, dekstroz/laktatlı Ringer kombinasyonları, dekstroz/salin kombinasyonları, %2.5 dekstroz, %5 dekstroz (pH 5.5 üzerinde kararsızlaşır), %10 dekstroz, Ringer enjeksiyonu, laktatlı Ringer enjeksiyonu, %0.9 sodyum klorür, sodyum laktat 1/6 M, amikasin sülfat, simetidin HCl, dobutamin HCl ve verapamil HCl.
• Fiziksel olarak uyumsuz olduğu solüsyon/ilaçlar: Ionosol-D-CM, Ionosol-PSL (Darrow's), %5 dekstrozlu Ionosol-T, %5 sodyum klorür, %5 sodyum bikarbonat, aminofilin, hiyaluronidaz, sodyum bikarbonat ve varfarin sodyum.
Enjeksiyonluk epinefrin hidroklorür 15°C ile 30°C arasında, ışıktan korunan sıkı kaplarda saklanmalıdır.
• Işık ve havaya maruz kaldığında oksidasyon nedeniyle koyulaşır; pembe, kahverengi veya çökelti içeren solüsyonlar kullanılmamalıdır.
• Alkaliler ve oksitleyici ajanlar tarafından hızla yok edilir.
Anafilaksi ile ilişkili klinik belirtileri tartışın ve üreticinin hasta broşürünü kullanarak doz belirleme ve enjeksiyon tekniği dahil otomasyon enjektörünün doğru kullanımını gözden geçirin.
• Yanlış cihaz kullanımı kazara insan enjeksiyonuna yol açabilir; bu durumda derhal acil tıbbi yardım alın.
• Epinefrin uygulaması acil veteriner bakımının yerini tutmaz; enjeksiyondan sonra en kısa sürede veteriner hekime başvurun.
• Alerjik reaksiyonların erken belirtilerini (çökme, soluk diş etleri, solunum güçlüğü, yüzde şişme, kusma veya ishal) tanımayı öğrenin.
• İlacı her zaman kolay erişilebilir bir yerde saklayın.
• Şırıngayı uygulamadan önce nasıl çalıştığına aşina olun.
• Enjeksiyon yerini nazikçe masaj yaparak emilim hızlandırılabilir.
• Hazır enjektör kalemlerini oda sıcaklığında taşıma tüpünde saklayın; buzdolabında saklamayın ve aşırı sıcak araba içinde bırakmayın.
• Renk değişimi (punksı veya koyu sarı) veya partikül varsa kullanmayın. Son kullanma tarihini kontrol edin.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 7 İlaç
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Epinefrin
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.