Gentamisin
• Aminoglikozitlere karşı aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
• Önceden var olan böbrek hastalığı olan hastalarda aşırı dikkatle kullanılmalıdır.
• İşitme veya rehber köpeklerde (gören göz, çoban köpeği vb.) geri dönüşümsüz ototoksisiteye neden olabileceğinden dikkatli kullanılmalıdır; sağlam bir timpanik zarlığın varlığı bilinmiyorsa otitis tedavisinden kaçınılmalıdır.
• Nöromüsküler bozuklukları (örn. myasthenia gravis) olan hastalarda nöromüsküler bloke edici aktiviteleri nedeniyle dikkatli kullanılmalıdır; botulizm hastalarında kesinlikle kullanılmamalıdır.
• Bovinlerde (sığırlarda) etiket dışı aminoglikozit kullanımı şiddetle tavsiye edilmemektedir.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER:
• Duyarlı enfeksiyonlar (Endikasyon dışı):
• Normal böbrek fonksiyonu: Çoğu ırk ve enfeksiyon için günde bir kez 9 – 14 mg/kg IV, IM veya SC uygulanması uygundur. Yaşamı tehdit eden enfeksiyonlarda, immünosuprese veya nötropenik hastalarda doz aralığının üst sınırı kullanılmalıdır.
• Azalmış böbrek fonksiyonu: Gentamisin kullanımı kaçınılmazsa şu doz modifikasyonları düşünülebilir:
• KlCr 0.4 – 0.7 mL/kg/dakika (serum kreatinin ≈2.3 - 4 mg/dL): Her 36 - 48 saatte bir 9 – 14 mg/kg IV, IM, SC.
• KlCr 0.15 – 0.4 mL/kg/dakika (serum kreatinin ≈4.9 - 5.5 mg/dL): Her 48 saatte bir 9 – 14 mg/kg IV, IM, SC.
• KlCr 0.15 mL/kg/dakikanın altında (serum kreatinin ≈8.5 mg/dL veya daha yüksek): Kullanımı önerilmez.
• Greyhound ve diğer tazı ırkları: Günde bir kez 6 mg/kg IV veya günde bir kez 9 mg/kg SC/IM.
• Bordetella bronchiseptica için aerosol tedavisi (Endikasyon dışı): 3 - 4 hafta boyunca her 12 saatte bir 10 dakika süreyle nebulizatör ile 4 mg/kg.
• Kimyasal siliar cisim ablasyonu (Endikasyon dışı): Vitröz sıvı içine 0.25 – 0.5 mL (100 mg/mL) gentamisin sülfat enjeksiyonu.
• KEDİLER:
• Duyarlı enfeksiyonlar (Endikasyon dışı): Günde bir kez 5 – 8 mg/kg IV, IM veya SC.
• Azalmış böbrek fonksiyonu: Gentamisin kullanımı kaçınılmazsa şu doz modifikasyonları düşünülebilir:
• KlCr 0.4 – 0.7 mL/kg/dakika (serum kreatinin ≈2.3 - 4 mg/dL): Her 36 - 48 saatte bir 5 – 8 mg/kg IV, IM, SC.
• KlCr 0.15 – 0.4 mL/kg/dakika (serum kreatinin ≈4.9 - 5.5 mg/dL): Her 48 saatte bir 5 – 8 mg/kg IV, IM, SC.
• KlCr 0.15 mL/kg/dakikanın altında (serum kreatinin ≈8.5 mg/dL veya daha yüksek): Kullanımı önerilmez.
• Kimyasal siliar cisim ablasyonu (Endikasyon dışı): Vitröz sıvı içine 0.25 – 0.5 mL (100 mg/mL) gentamisin sülfat enjeksiyonu.
• ATLAR:
• UYARI: IV uygulama atlarda alerjik ve anafilaktik reaksiyonlarla ilişkilendirilebilir. Enjeksiyon önceden ısıtılmalı ve yavaşça uygulanmalıdır. Klinik belirtiler görülürse kortikosteroid tedavisi gerekebilir.
• Duyarlı uterin enfeksiyonlar (İntrauterin infüzyon):
• Etiket Dozu (FDA onaylı): Östrus süresince 3 ila 5 gün boyunca günde bir kez 200 – 500 mL steril normal salin içinde seyreltilmiş 2 – 2.5 g (20 – 25 mL) aseptik olarak uterusa infüze edilir.
• Endikasyon dışı: Antibiyotik infüzyonundan önce inflamatuar artıkları uzaklaştırmak için uterus 2 ila 3 gün yıkanır. 1 – 2 g gentamisin intrauterin olarak uygulanır. Bikarbonat ile tamponlanabilir (%7.5'lik bikarbonat ile eşit hacimde ve salin içinde seyreltilir) veya büyük hacimli (200 mL) salin kullanılır. Bakteriyel endometritli kısraklar günde bir kez 3 ila 7 gün süreyle IU antibiyotikle tedavi edilmelidir.
• Duyarlı enfeksiyonlar (Endikasyon dışı):
• Yetişkinler: Günde bir kez 7.7 – 9.7 mg/kg IV. Tarihsel olarak, izolat MIC'lerinin daha düşük olabileceği ambulatuar uygulamalar için her 24 saatte bir 6.6 mg/kg IV uygulanmış ve geçerli bir seçenek olmaya devam etmektedir. IM uygulama kas tahrişine neden olabilir.
• Taylar:
• 2 haftalıktan küçük: Her 36 saatte bir 12 mg/kg IV.
• 2 haftalıktan büyük: Günde bir kez (her 24 saatte bir) 6.6 mg/kg IV yeterli olmalıdır.
• Septik artrit (Endikasyon dışı): Doğrudan 500 mg intraartiküler (IA) gentamisin uygulaması ve CRI pompası kullanılarak 0.17 mg/kg/saat hızında IA sürekli infüzyon uygulanmıştır. Ayrıca sedasyon altında ayaktaki atlarda, 40 mL %0.9 NaCl içinde seyreltilmiş 500 mg gentamisin kullanılarak bölgesel intravenöz ekstremite perfüzyonu (RILP) uygulanmıştır.
• Tekrarlayan üveit yönetimi (Endikasyon dışı): İntravitreal enjeksiyon olarak verilen 4 veya 6 mg/göz (toplam doz, mg/kg DEĞİL).
• DOMUZLAR:
• Duyarlı enfeksiyonlar (Etiket dozu; FDA onaylı):
• Yenidoğanlarda kolibasilloz: Bir kez PO veya IM 5 mg/piglet (mg/kg DEĞİL).
• Sütten kesilenler ve diğer domuzlar:
• Kolibasilloz: 3 gün boyunca içme suyunda 1.1 mg/kg/gün (25 mg/galon konsantrasyonda).
• Domuz dizanterisi (Brachyspira hyodysenteriae): 3 gün boyunca içme suyunda 2.2 mg/kg/gün (50 mg/galon konsantrasyonda).
• KUŞLAR:
• Duyarlı enfeksiyonlar (Endikasyon dışı): Her 12 saatte bir 5 – 10 mg/kg IM.
• FERRETLER:
• Duyarlı enfeksiyonlar (Endikasyon dışı): Günde bir kez 5 – 8 mg/kg IV, IM veya SC.
• TAVŞANLAR / KEMİRGENLER / KÜÇÜK MEMELİLER:
• Tavşanlar (Endikasyon dışı): Günlük 5 – 8 mg/kg doz (her 8 ila 24 saatte bir bölünebilir) SC, IM veya IV. Günde bir kez verilirse etkinlik artar ve toksisite azalır. IV verilecekse 4 mL/kg salin içinde seyreltilmeli ve 20 dakikada verilmelidir. Bu hayvanlarda GI flora dengesini olumsuz etkiler; dikkatli kullanın.
• Çinçila, gerbil, kobay, hamster, fare, sıçan (Endikasyon dışı): Her 8 ila 24 saatte bir 2 – 4 mg/kg SC veya IM.
• SÜRÜNGENLER:
• Duyarlı enfeksiyonlar (Endikasyon dışı):
• Kaplumbağalarda bakteriyel kabuk hastalıkları: Su kaplumbağalarında günde bir kez, kara kaplumbağalarında günde aşırı (iki günde bir) 7 ila 10 gün süreyle 5 – 10 mg/kg. Genellikle bir beta-laktam antibiyotik ile birlikte kullanılır. Tedaviye 20 mL/kg sıvı enjeksiyonu ile başlanması önerilir. Hidratasyonu koruyun ve mümkün olduğunda ürik asit seviyelerini izleyin.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Çoğunlukla gram-negatif aerobik basil ve birçok stafilokok olmak üzere çeşitli bakterilere karşı aktif parenteral aminoglikozit antibiyotik.
• At reçürent üveitinin (ERU) yönetimi ve son evre glokomla ilişkili kontrolsüz yüksek göz içi basıncının (IOP) yönetimi için intravitreal enjeksiyon.
• Toksik potansiyel (nefrotoksisite, ototoksisite ve nöromüsküler blokaj) nedeniyle ciddi enfeksiyonlar için saklanmıştır.
• Atçılıkta uterus enfeksiyonlarının intrauterin infüzyon yoluyla tedavisi.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Escherichia coli, Klebsiella, Proteus, Pseudomonas, Salmonella, Enterobacter, Serratia, Shigella, Mycoplasma ve Staphylococcus türlerini kapsayan, öncelikle gram-negatif aeroblara karşı etki mekanizmasına ve etkinlik spektrumuna sahiptir.
• Duyarlı bakteriler üzerinde 30S ribozomal alt birimine geri dönüşümsüz olarak bağlanarak protein sentezini inhibe eder; bakterisidal konsantrasyona bağımlı bir antibiyotiktir.
• Alkali ortamda antimikrobiyal aktivitesi artar; irin, nekrotik doku veya hücresel döküntülerin varlığı etkinliğini azaltır.
• Mantarlara, virüslere ve çoğu anaerobik bakteriye karşı aktif değildir.
• İntravitreal enjeksiyon siliar cismi kimyasal olarak able eder, böylece aköz hümör üretimini azaltır ve göz içi basıncını (IOP) düşürür.
Oral veya intrauterin uygulamadan sonra önemli ölçüde emilmez, ancak cerrahi prosedürler sırasındaki irrigasyonlarda, bölgesel ekstremite perfüzyonunda veya lokal olarak uygulanan materyallere emdirildiğinde (örn. PMMA boncuklar, kolajen süngerler, jeller) yerel uygulamadan emilir.
• Köpekler ve kedilerde IM uygulamadan sonra pik konsantrasyonlar 30 dakika ila 1 saat içinde gerçekleşir. SC enjeksiyon, IM enjeksiyona göre biraz gecikmiş pik konsantrasyonlar ve daha fazla değişkenlik ile sonuçlanır. Ekstravasküler enjeksiyondan biyoyararlanım %90'dan fazladır.
• Plazma proteinlerine minimum düzeyde (%20'den az) bağlanır. Kan-beyin bariyerini kolayca geçmez veya göz dokusuna nüfuz etmez.
• Eser element gibi iç kulak ve böbreklerde birikme eğilimindedir.
• Ebeveyn (parenteral) uygulamadan sonra eliminasyon neredeyse tamamen glomerüler filtrasyon yoluyla gerçekleşir. Eliminasyon yarı ömürleri atlarda 1.82 - 3.25 saat, buzağılarda 2.2 - 2.7 saat, koyunlarda 2.4 saat, ineklerde 1.8 saat, domuzlarda 1.9 saat, tavşanlarda 1 saat ve köpekler/kedilerde 0.5 - 1.5 saat olarak bildirilmiştir.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Aminoglikozitlere karşı aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
• Önceden var olan böbrek hastalığı olan hastalarda aşırı dikkatle kullanılmalıdır.
• İşitme veya rehber köpeklerde (gören göz, çoban köpeği vb.) geri dönüşümsüz ototoksisiteye neden olabileceğinden dikkatli kullanılmalıdır; sağlam bir timpanik zarlığın varlığı bilinmiyorsa otitis tedavisinden kaçınılmalıdır.
• Nöromüsküler bozuklukları (örn. myasthenia gravis) olan hastalarda nöromüsküler bloke edici aktiviteleri nedeniyle dikkatli kullanılmalıdır; botulizm hastalarında kesinlikle kullanılmamalıdır.
• Bovinlerde (sığırlarda) etiket dışı aminoglikozit kullanımı şiddetle tavsiye edilmemektedir.
Aminoglikozitler plasentayı geçebilir ve nadir de olsa fetuslarda sekizinci kranial sinir toksisitesine veya nefrotoksisiteye neden olabilir.
• Süt içine küçük miktarlarda geçebilse de, emziren yavrular için risk minimum düzeyde görünmektedir.
• Hayvanlarda güvenliği tam olarak kanıtlanmadığından, bu ilaç yalnızca maternal faydaların yavrulara yönelik potansiyel risklerden ağır bastığı durumlarda kullanılmalıdır.
Kedilerde 40 mg/kg dozlarda solunum paralizi ve nöromüsküler blokaj bildirilmiştir.
• İstem dışı doz aşımı durumunda, serum gentamisin konsantrasyonlarını düşürmek için diyaliz (hemodiyaliz veya peritoneal diyaliz) kullanılabilir.
• Doz aşımı şüphesi durumunda veteriner toksikoloji / zehir danışma merkezine başvurulmalıdır.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Beta-Laktak Antibiyotikler (penisilinler, sefalosporinler): Bazı bakterilere karşı sinerjik etkilere sahip olabilir.
Beta-Laktam Antibiyotikler (penisilinler, sefalosporinler): Birlikte karıştırıldığında veya böbrek yetmezliği olan hastalarda birlikte uygulandığında aminoglikozitlerin inaktivasyon potansiyeli vardır; beta-laktamlar ile karıştırılmaktan kaçınılmalıdır.
• Kıvrım Diüretikleri (furosemid, torsemid): Aminoglikozitlerin nefrotoksik veya ototoksik potansiyelini artırabilir.
• Ozmotik Diüretikler (mannitol): Aminoglikozitlerin nefrotoksik veya ototoksik potansiyelini artırabilir.
• Diğer Nefrotoksik İlaçlar (sisplatin, amfoterisin B, siklosporin, polimiksin B, vankomisin): Nefrotoksisite riskinde artış potansiyeli.
• Nöromüsküler Bloke Edici Ajanlar ve Genel Anestezikler: Genel anestezikler veya nöromüsküler bloke edici ajanlarla eşzamanlı kullanım nöromüsküler blokajı potansiyelize edebilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Etkinlik (kültürler, enfeksiyonla ilişkili klinik belirtiler)
• Renal toksisite; başlangıç idrar tahlili, serum kreatinin / BUN (idrardaki silindirler nefrotoksisitenin ilk göstergesidir).
• Kedilerde özellikle vestibular veya audituar toksisite için kaba izlem.
• Uygun olan hastalarda Terapötik İlaç İzlemi (TDM); pik seviyeler >32 µg/mL ve çukur seviyeler <1 - 2 µg/mL olacak şekilde hedef alınmalıdır.
Üretici diğer ilaçlarla karıştırılmasını önermez, ancak bleomisin sodyum, cefoxitin sodyum, simetidin HCl, klindamisin fosfat, metronidazol (sodyum bikarbonatlı ve sodyum bikarbonatsız), penisilin G sodyum ve verapamil HCl ile fiziksel olarak uyumlu ve stabil olduğu bildirilmiştir.
• Amfoterisin B, ampisilin sodyum, dopamin HCl, furosemid ve heparin sodyum ile fiziksel olarak uyumsuz olduğu bildirilmiştir.
Enjeksiyon için gentamisin sülfat ve oral solüsyon oda sıcaklığında (15°C-30°C) saklanmalıdır; dondurmaktan veya 40°C üzerindeki sıcaklıklardan kaçınılmalıdır.
• Çözünebilir toz 2°C ila 30°C arasında saklanmalıdır.
• İlaçlı içme suyu paslı kaplarda saklanmamalı veya sunulmamalıdır, aksi takdirde ilaç bozulabilir.
Vücuttaki enfeksiyonları tedavi etmek için gentamisin enjekte edilmelidir; sadece bağırsak cerrahisinden önce hayvanların bağırsaklarındaki bakteri miktarını azaltmak için ağızdan (oral) verilir.
• Gentamisin günde bir kez damar içine (veteriner hekiminiz tarafından), kas içine veya deri altına (subkutan) verilebilir.
• Bu ilaç sinirlere, işitmeye ve böbreklere zarar verebilir; kedilerin işitme hasarına karşı daha duyarlı olabileceği unutulmamalıdır.
• Kulak, deri veya göz enfeksiyonları için topikal olarak kullanılabilir.
Veteriner İlaçlar 29 Preparat
Beşeri İlaçlar 11 İlaç
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Gentamisin
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.