Hidromorfon
• Etken maddeye veya diğer narkotik analjeziklere aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
• Belirgin solunum depresyonu, astım veya diğer havayolu aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
• Kusma yan etkisi nedeniyle, mide dilatasyonu-volvulusu (GDV), ileus veya bağırsak tıkanıklığı şüphesi olan hayvanlarda preanestezik olarak kullanımı kontrendikedir.
• Centruroides sculpturatus Ewing veya C. gertschi Stahnke türü akrep sokmalarına maruz kalmış hastalarda zehri potansiyalize edebileceği için kontrendikedir.
• Son 14 gün içinde monoamin oksidaz inhibitörü (MAOI; örn. selegilin) kullanılmış insanlarda (ve benzer potansiyel risk taşıyan veteriner vakalarında) kontrendikedir.
• Toksik yutulmaya bağlı ishal vakalarında, toksin sindirim kanalından elimine edilene kadar tüm opioidlerden kaçınılmalıdır.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER:
- Analjezi (etiket dışı): 0.05 – 0.2 mg/kg IV, IM veya SC, her 2 ila 4 saatte bir. 0.025 – 0.05 mg/kg IV başlangıç dozu ve ardından 0.03 mg/kg/saat IV CRI şeklinde uygulanabilir.
- Sedasyon veya Ağrılı İşlemler Öncesi Premedikasyon: Genç ve sağlıklı hastalar için; a) Hidromorfon 0.1 mg/kg + asepromazin 0.02 – 0.05 mg/kg IM. b) Hidromorfon 0.1 mg/kg IM + deksmedetomidin 3.5 µg/kg IM.
- Hırçın veya Agresif Köpekler İçin Sedasyon/Zapturap: Hidromorfon 0.1 – 0.2 mg/kg + asepromazin 0.05 mg/kg IM.
- Alternatif İndüksiyon Yöntemi (Kritik hastalar): Hidromorfon 0.05 – 0.2 mg/kg yavaşça IV etki görülene kadar, ardından diazepam 0.02 mg/kg IV (asla aynı şırıngada karıştırmayın).
- Anestezi (etiket dışı): a) Sterilizasyon sırasında: Hidromorfon 0.09 mg/kg + medetomidin 40 μg/kg + ketamin 4.5 mg/kg IM. b) Hidromorfon 0.1 mg/kg IV bolus ve ardından 0.02 – 0.1 mg/kg/saat IV CRI izofluran ile birlikte.
- Emetik (etiket dışı): 0.1 mg/kg IM (Apomorfin ve ropinirol köpeklerde daha güvenilir emetiklerdir).
• KEDİLER:
- Analjezi (etiket dışı): 0.05 – 0.1 mg/kg IV, IM veya SC, her 2 ila 6 saatte bir. Başlangıç dozu 0.025 mg/kg IV, ardından 0.01 – 0.05 mg/kg/saat IV CRI.
- Sedasyon: Hidromorfon 0.1 mg/kg + alfaksalon 1.5 mg/kg + midazolam 0.2 mg/kg IM.
- Orta derecede ağrılı işlemler öncesi premedikasyon (genç, sağlıklı): Hidromorfon 0.1 mg/kg + asepromazin 0.05 – 0.2 mg/kg IM.
- Alternatif İndüksiyon Yöntemi (Kritik hastalar): Hidromorfon 0.05 – 0.2 mg/kg yavaşça IV, ardından diazepam 0.02 mg/kg IV (karıştırmayın).
- Anestezi: Hidromorfon 0.05 – 0.1 mg/kg + deksmedetomidin 15 – 20 μg/kg + ketamin 5 – 8 mg/kg IM.
- Epidural: 0.05 mg/kg sağlıklı kedilerde 3 saate kadar analjezi sağlar.
- Emetik: 0.1 mg/kg SC.
• ATLAR:
- Analjezi (etiket dışı): 0.04 mg/kg IV veya IM.
- Epidural: 0.04 mg/kg.
• FERATLAR:
- Analjezi: a) 0.05 – 0.2 mg/kg IV, IM veya SC her 6-8 saatte bir. b) 0.05 mg/kg IV yükleme dozu, ardından 0.05 – 0.1 mg/kg/saat IV CRI.
• KÜÇÜK MEMELİLER (Şinşila, Tavşan vb.):
- Şinşila: 2 mg/kg SC kısa süreli analjezi için etkilidir.
- Tavşan: Hidromorfon 0.1 mg/kg + deksmedetomidin 5 µg/kg + alfaksalon 5 – 7 mg/kg IM endotrakeal entübasyonu kolaylaştırır.
• SÜRÜNGENLER:
- Analjezi: 0.5 – 1 mg/kg SC veya IM her 24 saatte bir.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Köpeklerde ve kedilerde sedasyon / zapturap ajanı, analjezik ve preanestezik ajan olarak kullanım.
• At türlerinde ve diğer türlerde analjezik olarak kullanım.
• Köpekler ve kedilerde kusma (emetik) oluşturmak amacıyla kullanım (kedilerde daha güvenilir olabilir).
• Öksürük baskılayıcı (antitussif) etki.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Opioid reseptörleri limbik sistem, omurilik, talamus, hipotalamus, striatum ve orta beyinde yüksek konsantrasyonda bulunur. Sindirim sistemi, üriner sistem ve diğer düz kas dokuları da opioid reseptörleri içerir.
• Morfine kıyasla ağırlık bazında yaklaşık 5 kat daha güçlü bir analjeziktir ve oksimorfon ile benzer güce sahiptir.
• Temel aktivite mu reseptörleri üzerindedir, delta reseptörlerinde de bir miktar aktivite gösterir. Kesin etki mekanizması tam bilinmemekle birlikte CNS'de nöronal uyarılabilirliği azalttığı görülmektedir.
• Birincil farmakolojik etkiler: Analjezi, antitussif aktivite, solunum depresyonu, sedasyon, fiziksel bağımlılık ve bağırsak etkileri (kusma, kabızlık/defekasyon, azaltılmış salgılar).
• İkincil farmakolojik etkiler: Sinir sistemi (öfori, sedasyon, konfüzyon, eksitatör etkiler), Kardiyovasküler (merkezi vagal stimülasyon nedeniyle bradikardi, periferik vazodilatasyon), Üriner (idrar retansiyonu), Endokrin (glukagon, insülin, somatostatin ve vazopressin salgılanmasının baskılanması).
İM, SC ve rektal yollarla emilir. Oral yolla hızla emilir ancak ilk geçiş metabolizması (first-pass metabolism) biyoyararlanımı sınırlar.
• Köpeklerde SC uygulamadan 10 ila 30 dakika sonra pik konsantrasyona ulaşır. Dağılım hacmi köpekte yüksektir (IV ve SC uygulamada 4 L/kg'dan fazla).
• Kedilerde bukkal (OTM) uygulamada biyoyararlanım %22'dir. Protein bağlanması ihmal edilebilir düzeydedir.
• Karaciğerde glukuronidasyon yoluyla metabolize olur.
• Terminal yarı ömür kısadır ve uygulama yolu ile doz bağımlıdır: Köpeklerde 0.1 mg/kg IV için ~30-50 dakika, daha yüksek dozlarda (0.2-0.5 mg/kg IV) ~60-80 dakikadır. SC dozlama yarı ömrü %10-15 uzatır. Kedilerde eliminasyon yarı ömrü 99 dakikadır (glukuronidasyon kapasitesinin düşük olması nedeniyle olabilir).
• Glukuronide metabolit böbrekler yoluyla atılır.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Etken maddeye veya diğer narkotik analjeziklere aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
• Belirgin solunum depresyonu, astım veya diğer havayolu aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
• Kusma yan etkisi nedeniyle, mide dilatasyonu-volvulusu (GDV), ileus veya bağırsak tıkanıklığı şüphesi olan hayvanlarda preanestezik olarak kullanımı kontrendikedir.
• Centruroides sculpturatus Ewing veya C. gertschi Stahnke türü akrep sokmalarına maruz kalmış hastalarda zehri potansiyalize edebileceği için kontrendikedir.
• Son 14 gün içinde monoamin oksidaz inhibitörü (MAOI; örn. selegilin) kullanılmış insanlarda (ve benzer potansiyel risk taşıyan veteriner vakalarında) kontrendikedir.
• Toksik yutulmaya bağlı ishal vakalarında, toksin sindirim kanalından elimine edilene kadar tüm opioidlerden kaçınılmalıdır.
Gebe laboratuvar hayvanlarında postnatal hayatta kalmada azalma, nöral tüp defektleri, iskelet ve yumuşak doku anormallikleri bildirilmiştir. Laboratuvar hayvanlarında erkek ve dişi doğurganlığında azalma görülmüştür.
• Anne sütüne geçer, ancak oral hidromorfonun biyoyararlanımı düşük olduğundan emziren yavrular üzerinde minimum etki beklenir.
• Hayvanlarda güvenliği tam kanıtlanmadığı sürece, yalnızca anneye sağlanan yarar yavruya olan potansiyel risklerden fazla olduğunda kullanılmalıdır.
Aşırı Doz Belirtileri: Derin solunum ve/veya CNS depresyonu, kardiyovasküler kollaps, hipotermi, iskelet kası hipotonisi. Kedilerde mani görülebilir.
• Antidot / Tedavi: Nalokson solunum veya dolaşım depresyonunun tedavisinde tercih edilen maddedir. Dozların tekrarlanması gerekebilir. Şiddetli solunum depresyonunda mekanik ventilasyon desteği düşünülmelidir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Anestezik protokollerde asepromazin, deksmedetomidin, midazolam, alfaksalon ve ketamin gibi ajanlarla kombine edilerek preanestezik ve sedatif sinerji elde edilir. Sağlıklı köpeklerde isofluran MAC değerini %33 ila %50 oranında düşürür.
Antikolinerjik Ajanlar (örn. atropin, glikopirolat): Opioidlerle birleştirildiğinde üriner retansiyon ve kabızlık riskini artırabilir.
• Antihistaminikler (örn. diphenhydramine, hydroxyzine): Ek ilave CNS depresan etkileri oluşabilir.
• Benzodiazepinler (örn. alprazolam, diazepam, midazolam): Ek ilave CNS ve solunum depresan etkileri oluşabilir.
• Buprenorfin: Yüksek konsantrasyonda eşzamanlı buprenorfin ve hidromorfin ilave antinosisepsiyon sağlamaz, tek başına buprenorfine kıyasla etki süresi daha kısadır.
• Butorfanol: Köpeklerde ve kedilerde analjezi süresini kısaltır, parsiyel antagonist olarak kabul edilebilir.
• Klopidogrel: Opioid kullanımı klopidogrelin aktif metabolit oluşumunu geciktirebilir ve azaltabilir.
• Diüretikler (örn. furosemid): Kalp yetmezliği hastalarında etkinliği azaltabilir.
• Gabapentin: Ek ilave CNS depresan etkileri oluşabilir.
• Gastrointestinal Ajanlar, Prokinetikler (örn. metoklopramid, sisaprid): Opioidler bu ajanların GI motilite etkilerine antagonist olabilir.
• Lokal Anestezikler (örn. bupivakain, lidokain): Ek kardiyorespiratuar depresan etkiler oluşabilir.
• Magnezyum Sülfat: Hidromorfonun CNS etkileri artabilir.
• Monoamin Oksidaz İnhibitörleri (MAOI; örn. amitraz, linezolid, selegilin): Şiddetli ve öngörülemeyen opioid potansiyalizasyonuna yol açabilir.
• Ondansetron: Serotonin sendromu riski artar.
• Fenotiyazinler (örn. asepromazin): Analjezik etkileri antagonize edebilir ve hipotansiyon riskini artırabilir.
• Serotonin Modülatörleri (örn. fluoksetin, mirtazapin, trazodon): Serotonin sendromu riskini artırabilir.
• Sevofluran: Sevofluran köpeklerde hidromorfon kaynaklı QT uzamasını artırır.
• İskelet Kasi Gevşeticileri (örn. dantrolen, metokarbamol): CNS depresan etkileri artabilir.
• Süksinilkolin: Bradikardik etkileri artırabilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Solunum hızı ve derinliği, ETCO2, pulse oksimetri (SpO2)
• Kalp atım hızı
• CNS depresyon/eksitasyon seviyesi
• Kan basıncı (özellikle IV kullanımda)
• Analjezik etkinlik
• Vücut ısısı
Hidromorfon enjeksiyonu yaygın olarak kullanılan IV sıvılarla (24 saat boyunca ışıktan korunduğunda) ve atrakuryum, atropin, deksmedetomidin, glikopirolat, mannitol, metoklopramid, midazolam, ondansetron, potasyum klorür ve propofol ile uyumludur.
• Ampisilin, sefazolin, dantrolen, diazepam, ketamin, pantoprazol, fenobarbital, sodyum bikarbonat ve tiopental ile geçimsizdir (incompatible).
Enjeksiyonluk formlar ışıktan korunarak oda sıcaklığında (20°C-25°C) saklanmalıdır (15°C-30°C arası sıcaklık değişimlerine izin verilir). Çözeltide hafif sarımsı bir renk tonu güç kaybı anlamına gelmez.
• Tabletler oda sıcaklığında, sıkı ve ışıktan koruyucu kaplarda saklanmalıdır. Suppozituvarlar buzdolabında saklanmalı ve ışıktan korunmalıdır.
• Kilitli ve güvenli dolaplarda saklanmalı, yerel ve federal kontrollü ilaç imha kurallarına uyulmalıdır.
Enjeksiyonluk hidromorfon yatan hasta ortamında veya doğrudan veteriner hekim gözetiminde kullanılmalıdır.
• DEA tarafından C-II kontrollü ilaç sınıfında yer alır; reçete edilenler dışındaki hayvan veya insanlarda kullanımı yasalara aykırıdır.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 0 İlaç
Bu etken maddeye ait beşeri eczane preparatı kaydı bulunamadı.
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Hidromorfon
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.