İ̇yodür
• İyodür aşırı duyarlılığı olan hayvanlarda kullanılmamalıdır.
• Laktasyon dönemindeki (emziren) hayvanlarda kullanılmamalıdır (Sığır enjeksiyon etiketleri gebelerde kullanımını da yasaklar).
• Hipertiroidizmi olan hayvanlarda kullanılmamalıdır.
• Böbrek yetmezliği olan hayvanlarda kullanılmamalıdır.
• Şiddetli dehidrasyon (sıvı kaybı) bulunan hayvanlarda kullanılmamalıdır.
• İntramüsküler (IM) olarak enjekte edilmemelidir.
• Sığırlarda düşüğe neden olabilir.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER:
- Sporotrikoz (endikasyon dışı): Potasyum iyodür (SSKI®) kullanılarak 40 mg/kg PO her 12 saatte bir yiyecekle birlikte.
• KEDİLER:
- Sporotrikoz (endikasyon dışı - düşük maliyetli alternatif): Kapsül formunda potasyum iyodür, başlangıçta 2.5 mg/kg PO her 24 saatte bir. Dozlar klinik yanıt alınana veya toksisite belirtileri görülene kadar her 5 günde bir kademeli olarak artırılmıştır (5 mg/kg, 10 mg/kg, 15 mg/kg ve 20 mg/kg PO her 24 saatte bir). Hafif advers klinik etkiler görülen kedilerde tedavi 7 gün süreyle askıya alınmış ve toksisiteye neden olmayan en yüksek doz elde edilene kadar 2.5 mg/kg doz artışlarıyla yeniden başlatılmıştır.
- Sporotrikoz (endikasyon dışı - kombinasyon): İtrakonazol (100 mg/gün) ile kombinasyon halinde günde bir kez 2.5 – 20 mg/kg PO potasyum iyodür (KI). KI dozu, maksimum 20 mg/kg/gün doza ulaşılana kadar her 30 günde bir 2.5 mg/kg/gün artışlarla yükseltilmiştir. Tedavi, kediler klinik olarak iyileştikten 4 hafta sonrasına kadar devam etmiştir.
• ATLAR:
- Sporotrikoz (endikasyon dışı):
a) Sodyum İyodür: 2 ila 5 gün boyunca günde bir kez yavaşça IV 20 – 40 mg/kg yükleme dozu, ardından tüm klinik lezyonlar kaybolduktan sonra en az 3 hafta boyunca günde bir kez 20 – 40 mg/kg PO. Oral enjektörle verilebilir veya tatlı yeme karıştırılabilir. Açık yaralarda %20'lik sodyum iyodürün topikal sıcak kompresleri kullanılabilir.
b) Organik iyodürler (örn. etilendiamin dihidroiyodür): İlk hafta günde bir veya iki kez az miktarda tahılla karıştırılarak aktif maddeden 1 – 2 mg/kg, ardından tedavi süresinin geri kalanı için günde bir kez 0.5 – 1 mg/kg'a düşürülür. Tedavi, tüm kutanöz nodüllerin tamamen iyileşmesinden sonra en az 1 ay süreyle devam ettirilmelidir.
- Konidiobolomikoz (endikasyon dışı - vaka raporundan): Conidiobolus coronatus granülamatöz trakeitli bir kısrak, 7 gün boyunca %20 sodyum iyodür 44 mg/kg IV ile, ardından etilendiamin dihidroiyodür (iyodür tozu, granülleri) 1.3 mg/kg PO ile 4 ay boyunca her 12 saatte bir, sonra 1 yıl boyunca her 24 saatte bir, daha sonra haftada bir kez başarıyla tedavi edilmiştir.
• SIĞIRLAR:
- Aktinomikoz (Çene şişliği), aktinobasilloz (Taş dil), nekrotik stomatit (Ruhsat dozu; FDA onaylı değil): Sodyum İyodür %20, 66 mg/kg yavaşça IV. Gerekirse haftalık aralıklarla tekrarlanabilir.
- Aktinobasilloz (Taş dil - endikasyon dışı): %10 veya %20'lik solüsyon olarak verilen potasyum iyodür 70 mg/kg yavaşça IV; 7 ila 10 günlük arayla en az bir kez daha tekrarlayın. Dirençli vakalar daha sık (2 ila 3 günlük aralıklarla) tedavi gerektirebilir. Şiddetli, yaygın veya dirençli vakalar antibiyotiklerle (örn. sülfalar, aminoglikozitler veya tetrasiklinler) ek tedavi gerektirebilir.
• KOYUN & KEÇİLER:
- Aktinobasilloz (Taş dil - endikasyon dışı): %10 veya %20'lik solüsyon olarak verilen potasyum iyodür 70 mg/kg yavaşça IV; 7 ila 10 günlük arayla en az bir kez daha tekrarlayın. Dirençli vakalar daha sık (2 ila 3 günlük aralıklarla) tedavi gerektirebilir. Şiddetli, yaygın veya dirençli vakalar antibiyotiklerle (örn. sülfalar, aminoglikozitler veya tetrasiklinler) ek tedavi gerektirebilir.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Revşanlarda aktinomikoz (çene şişliği) ve aktinobasilloz (taş dil) tedavisinde birincil kullanım.
• Köpek, kedi ve atlarda sporotrikoz tedavisinde.
• İyot eksikliği bozuklukları için ara sıra takviye olarak.
• Atllarda pythiosis için adjuvan (yardımcı) terapi olarak (klinik çalışmalar eksiktir).
• Çeşitli türlerde balgam söktürücü (ekspektoran) olarak çok az başarıyla kullanılmıştır.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Aktinobasilloz tedavisindeki etkinliklerinin tam etki mekanizması bilinmemektedir, ancak iyodürlerin granülamatöz inflamatuar süreç üzerinde bazı etkilere sahip olduğu düşünülmektedir.
• İyodürlerin in vitro ortamda çok az antibiyotik aktivitesi vardır veya hiç yoktur.
Yayınlanmış çok az bilgi mevcuttur.
• İnsanlara oral olarak verildiğinde iyodür tuzları iyota dönüştürülür ve tiroid bezine taşınır.
• Kalan iyodun çoğunluğu idrarla atılır.
• Aktinobasilloz için IV sodyum iyodürün terapötik etkinliği hızlıdır; faydalı etkiler genellikle tedaviden sonraki 48 saat içinde görülür.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• İyodür aşırı duyarlılığı olan hayvanlarda kullanılmamalıdır.
• Laktasyon dönemindeki (emziren) hayvanlarda kullanılmamalıdır (Sığır enjeksiyon etiketleri gebelerde kullanımını da yasaklar).
• Hipertiroidizmi olan hayvanlarda kullanılmamalıdır.
• Böbrek yetmezliği olan hayvanlarda kullanılmamalıdır.
• Şiddetli dehidrasyon (sıvı kaybı) bulunan hayvanlarda kullanılmamalıdır.
• İntramüsküler (IM) olarak enjekte edilmemelidir.
• Sığırlarda düşüğe neden olabilir.
İyodürler plasentayı kolayca geçer ve yenidoğanda guatra veya anormal tiroid fonksiyonuna neden olabilir.
• Sığırlarda düşüğe neden olabileceğine dair anekdotsal raporlar devam etmektedir; bu nedenle potansiyel riskler ile tedavinin faydaları tartılmalıdır.
• İyodürler sütle atılır. Emziren damızlıkta iyodür kullanılması gerekiyorsa süt ikame mamasına geçilmelidir.
• Kısraklara aşırı takviye yapıldığında taylarda guatr geliştiği görülmüştür.
• Hayvanlarda güvenliği kesin olarak kanıtlanmadığından, bu ilaç yalnızca anneye sağlanacak faydaların yavrulara yönelik potansiyel risklerden ağır basması durumunda kullanılmalıdır.
Uzun süreli kullanım veya aşırı dozlar iyodizme (aşırı iyot yüklenmesine) neden olabilir. Kediler diğer türlere göre buna daha yatkındır.
• Semptomlar şunları içerir: Aşırı gözyaşı salgılanması (lakrimasyon), kusma, iştahsızlık, burun akıntısı, kas seğirmesi, kardiyomiyopati, pullu tüy örtüsü/kepek, hipertermi, süt üretiminde ve kilo alımında azalma, öksürük, inatçı iştahsızlık, depresyon/letarji ve ishal, kardiyovasküler yetmezlik.
• Kediler üzerinde yapılan bir çalışmada, tedavi edilen kedilerin %27'sinde karaciğer enzimlerinin arttığı ve bu kedilerin yaklaşık yarısında hepatotoksisite belirtileri görüldüğü bildirilmiştir.
• Aşırı doz durumlarında veteriner hekimliğe özgü bilgi sağlayan 24 saatlik zehirlenme danışma merkezi ile iletişime geçilmesi önerilir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
İtrakonazol gibi azol sınıfı antifungal ajanlarla kombinasyon halinde kedi sporotrikoz tedavisinde sinerjik klinik iyileşme sağlamak amacıyla kullanılır.
Anjiyotensin Dönüştürücü Enzim İnhibitörleri (ACEİ - örn. enalapril): Potasyum iyodür ile eş zamanlı kullanım hiperkalemi riskini artırır.
• Anjiyotensin Reseptör Blokerleri (ARB - örn. telmisartan): Potasyum iyodür ile eş zamanlı kullanım hiperkalemi riskini artırır.
• Anti tiroid İlaçlar (örn. karbimazol, metimazol): İyodürler anti tiroid ilaçların etkinliğini azaltabilir.
• Potasyum Tutucu Diüretikler (örn. triamteren, spironolakton): Potasyum iyodür ile eş zamanlı kullanım hiperkalemi riskini artırır.
• Potasyum Takviyeleri: Potasyum iyodür ile eş zamanlı kullanım hiperkalemi riskini artırır.
• Tiroid Takviyeleri (örn. levotiroksin): İyodürler tiroid ilaçlarının etkinliğini artırabilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Klinik etkinlik ve semptomların gerilemesi
• İyodizm belirtileri (aşırı gözyaşı, burun akıntısı, pullu tüy/kepek, hipertermi, süt üretiminde/kilo alımında azalma, öksürük, iştahsızlık ve ishal)
• Tiroid fonksiyon testleri
• Karaciğer enzimleri
Sodyum iyodür enjeksiyonunun B ve C enjektabl vitaminleri ile fiziksel olarak geçimsiz olduğu bildirilmiştir.
• Uyumluluk pH, konsantrasyon, sıcaklık ve kullanılan seyrelticiye bağlıdır; özel referanslara veya hastane eczacısına danışılmalıdır.
Ticari veteriner enjektabl ürünler oda sıcaklığında (15°C - 30°C) saklanmalıdır.
• Süper doymuş potasyum iyodür (SSKI®) solüsyonu 40°C'nin altında, tercihen 15°C - 30°C arasında, sıkı, ışık geçirmeyen bir kapta saklanmalı ve donmaktan korunmalıdır.
• Düşük sıcaklıklarda kristalleşme meydana gelebilir; içeriğin yeniden ısıtılması ve çalkalanması genellikle kristalleri yeniden çözecektir.
• Oksidasyon meydana gelirse solüsyon kahverengimsi sarı renk alacaktır; bu durumda solüsyon atılmalıdır.
İlacın tadı nahoş olduğundan ve özellikle aç karnına verildiyse bulantı/kusma yapabileceğinden, krema veya yüksek yağlı yiyeceklerle (örn. tam yağlı süt, dondurma) birlikte verilmesi palatabiliteyi artırır ve mide bulantısını azaltır.
• Bazı hayvanlarda kapsül formunda hazırlatmak uygulamayı kolaylaştırabilir.
• Aşırı gözyaşı akıntısı (lakrimasyon) görülebilir; bu bir sorun haline gelirse bir doz atlanması gerekebilir.
• Uzun süreli kullanım veya yüksek dozlar kusma, iştahsızlık, depresyon, seğirme, hipotermi ve kalp yetmezliği gibi iyodizme yol açabilir; bu belirtilerden herhangi biri görülürse veteriner hekime başvurulmalıdır.
• İlacın rengi kahverengimsi sarıya dönerse kullanılmamalıdır, imha edilmelidir.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 0 İlaç
Bu etken maddeye ait beşeri eczane preparatı kaydı bulunamadı.
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
İ̇yodür
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.