Kalsiyum Disodyum Edetat
• Anüri hastalarında kontrendikedir.
• Azalmış böbrek fonksiyonu olan hastalarda aşırı dikkatle kullanılmalıdır.
• Kurşun hâlâ sindirim kanalında bulunan hastalarda kullanımı kontrendikedir.
• Ağız yoluyla (oral) kesinlikle uygulanmamalıdır, sindirim kanalından kurşun emilimini artırabilir.
• Sodyum edetat (edetat disodyum) ile karıştırılmamalıdır; sodyum edetat kurşun zehirlenmesinde kullanılmaz, ölümcül hipokalsemiye yol açabilir.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
NOTLAR:
1. Hayvandaki kurşun/çinko kaynağının uzaklaştırılması (örn. sindirim sistemi dekontaminasyonu) zorunludur.
2. İntravenöz kullanımda, günlük toplam dozun %0.9 sodyum klorür veya %5 dekstrozun 250 - 500 mL'si ile seyreltilmesi önerilir.
3. CaEDTA tedavisi boyunca yeterli hidrasyon sürdürülmelidir.
4. Kurşun zehirlenmesi tedavisi yapılırken çinko takviyesi düşünülmelidir.
KÖPEKLER / KEDİLER:
• Kurşun ve çinko toksisiteleri (etiket dışı):
- Köpekler: 25 mg/kg (%5 dekstroz ile 10 mg/mL konsantrasyona seyreltilerek) SC günde 4 kez, 5 gün boyunca. Hayvan başına günde 2 g'ı geçmemelidir. Gerekirse tedavi yinelenebilir.
- Kediler: 27.5 mg/kg, 15 mL %5 dekstroz içinde seyreltilerek her 6 saatte bir SC yolla 5 gün boyunca. Gerekirse tedavi yinelenebilir.
• Kurşun zehirlenmesi (etiket dışı): 75 mg/kg IV yolla yavaşça, %0.9 sodyum klorür veya %5 dekstroz içinde %5'lik (50 mg/mL) çözelti şeklinde. Köpekler için toplam günlük CaEDTA dozu 2000 mg'ı geçmemelidir. Hesaplanan doz günde 4 eşit bölünmüş dozda (yani her 6 saatte bir) 2 ila 5 gün süreyle uygulanır. Gerekirse 2 ila 3 gün sonra tedavi yinelenebilir.
ATLAR:
• Kurşun zehirlenmesi (etiket dışı): Şiddetli etkilenen olgularda, CaEDTA 75 mg/kg IV yolla yavaşça %5 dekstroz veya %0.9 sodyum klorür içinde günlük olarak 4-5 gün boyunca uygulanır (günlük doz günde 2-3 uygulamaya bölünebilir). Tedaviye 2 gün ara verilir, ardından 4 ila 5 gün daha tekrarlanır.
GIDA DEĞERİ OLAN HAYVANLAR:
• Kurşun zehirlenmesi (etiket dışı):
- a) 110 mg/kg / gün; hesaplanan doz 3 ila 4 bölünmüş dozda uygulanır; CaEDTA çözeltisi %5 dekstroz içinde 1 g/mL'ye seyreltilir. İlk doz IV, sonraki dozlar SC verilir.
- b) Sığırlar: 67 mg/kg yavaş IV günde iki kez, 2 gün süreyle; doz 2 gün kesilir ve ardından 2 gün tekrar verilir. Sığırların iyileşmesi 10-14 gün sürebilir ve birkaç tedavi serisi gerekebilir.
- c) Sığırlar (etiket dışı): Tuz veya glikoz içinde %5'lik (50 mg/mL) çözelti olarak 75 mg/kg; yavaşça IV verilir. Günde 4 eşit bölünmüş doza (her 6 saatte bir) bölünerek 2 ila 5 gün uygulanır. Kurşun zehirlenmesi belirtileri devam ederse 2 ila 3 gün sonra tekrarlanabilir.
DEVEGİLLER:
• Kurşun zehirlenmesi (etiket dışı): 110 mg/kg (uygulama yolu belirtilmemiş) 5 gün süreyle.
KUŞLAR:
• Kurşun ve çinko toksisiteleri (etiket dışı):
- a) 30 – 35 mg/kg IM her 12 saatte bir 3 ila 5 gün, 3 ila 5 gün ara verilir, aynı tedavi yinelenebilir ve/veya başka bir şelatör kullanılabilir. Kısa süreli (48 saat) olarak %0.9 sodyum klorür ile seyreltilerek 20 – 35 mg/kg dozunda IV kullanılabilir.
- b) Yırtıcı kuşlar (şahinler): Bu çalışmada, %25'lik CaEDTA sulandırılmadan 100 mg/kg dozunda her 12 saatte bir 5 ila 25 ardışık gün boyunca IM verilmiştir. Kan kurşun seviyesi 65 µg/dL'nin üzerindeyken kan kurşun seviyesi 20 µg/dL'nin altına düşene kadar 5 günlük kürler halinde tedavi edilmiştir. Kas hasarı, nefrotoksisite veya hepatotoksisite görülmemiştir.
- c) Yırtıcı kuşlar: 35 – 50 mg/kg IM (%6.6'lık çözelti olarak tuzlu su ile seyreltilerek) veya SC her 8 veya 12 saatte bir 5 gün süreyle. Kan kurşun seviyelerine göre gerekirse 2-3 gün sonra tekrarlanır. 100 mg/kg'a varan daha yüksek dozlar da kullanılmıştır.
TAVŞANLAR:
• Kurşun zehirlenmesi (etiket dışı): 27 – 30 mg/kg SC her 12 saatte bir 5 ila 7 gün süreyle.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Kurşun toksisitesinin tedavisi
• Çinko toksisitesinin tedavisi
• Dimerkaprol tedavisi ile kombinasyon halinde kullanımı
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Kalsiyum disodyum edetat (CaEDTA) içindeki kalsiyum, iki veya üç değerli metallerle yer değiştirerek idrarla atılan kararlı, suda çözünür bir kompleks oluşturur.
• Teorik olarak 1 gram CaEDTA 620 mg kurşun bağlayabilir, ancak gerçekte kurşun toksisitesi için tedavi edilen hastaların idrarına gram başına sadece yaklaşık 5 mg kurşun atılır.
• Kurşun şelasyonunun yanı sıra vücuttan çinko şelasyonu yapar ve elemine eder.
• Kadmiyum, bakır, demir ve manganyumu da bağlar ancak bu metallerin vücuttan uzaklaştırılmasını kolaylaştırmaz.
• Cıva, altın veya arsenik toksisitelerinin tedavisinde nispeten etkisizdir.
• Tiamin takviyesinin sığırlarda akut kurşun zehirlenmesinin tedavisinde CaEDTA'nın klinik etkinliğini artırabileceğine dair kanıtlar bulunmaktadır.
Sindirim kanalından zayıf bir şekilde emilir ancak IM veya SC uygulama sonrasında iyi emilir.
• Birincil olarak hücre dışı sıvıda dağılımd gösterir.
• Dimerkaprolün aksine, eritrositlere nüfuz etmez veya merkezi sinir sistemine önemli miktarda geçmez.
• İlaç, değişmemiş olarak veya metallerle şerele edilmiş şekilde hızla böbrekler yoluyla atılır.
• İdrar pH'ındaki veya idrar akışındaki değişiklikler atılım oranını önemli ölçüde değiştirmez.
• Normal böbrek fonksiyonuna sahip insanlarda, IV uygulamadan sonra ortalama eliminasyon yarı ömrü 20 ila 60 dakikadır.
• Azalmış böbrek fonksiyonu, CaEDTA'nın birikmesine neden olabilir ve nefrotoksik potansiyelini artırabilir.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Anüri hastalarında kontrendikedir.
• Azalmış böbrek fonksiyonu olan hastalarda aşırı dikkatle kullanılmalıdır.
• Kurşun hâlâ sindirim kanalında bulunan hastalarda kullanımı kontrendikedir.
• Ağız yoluyla (oral) kesinlikle uygulanmamalıdır, sindirim kanalından kurşun emilimini artırabilir.
• Sodyum edetat (edetat disodyum) ile karıştırılmamalıdır; sodyum edetat kurşun zehirlenmesinde kullanılmaz, ölümcül hipokalsemiye yol açabilir.
Gebelikte güvenli kullanımı belirlenmemiştir.
• Bu ilacın sütle atılıp atılmadığı bilinmemektedir.
• Hayvanlarda güvenliği kanıtlanmadığı için, bu ilaç yalnızca maternal yararlar yavrular için potansiyel risklerden ağır bastığında kullanılmalıdır.
Köpeklerde oral LD50 değeri 12 g/kg'dır.
• Doz aşımı durumunda, veteriner hekimliğe özel bilgi sağlayan 24 saatlik bir zehir danışma merkezine danışılması önerilir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Dimercaprol: Kurşun ve çinko toksisitelerinin tedavisinde CaEDTA ile kombinasyon halinde kullanılabilir.
Glukokortikoidler (örn. deksametazon, prednizolon): CaEDTA ile eş zamanlı uygulanması renal toksisite riskini artırabilir.
• İnsülin (örn. NPH, PZI): CaEDTA ile çinko insülin preparatlarının eş zamanlı uygulanması, insülin preparatının sürdürülen etkisini azaltacaktır.
• Nefrotoksik İlaçlar (örn. aminoglikozidler, amfoterisin B): Diğer nefrotoksik bileşiklerle birlikte dikkatle kullanılmalıdır.
• Nonsteroidal Antienflamatuar İlaçlar (NSAİİ; örn. karprofen, meloksikam, robenakoksib): CaEDTA ile NSAİİ'lerin eş zamanlı uygulanması renal toksisite riskini artırabilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Seri kan kurşun veya çinko seviyeleri (tedavi sırasında ve tedaviden sonraki 1 ila 2 hafta boyunca izlenmelidir)
• İdrar tahlili (idrar sedimenti dahil), hidrasyon durumu ve idrar çıkışı (tedavi sırasında günlük veya günaşırı)
• Renal değerler, fosfor ve kalsiyumu içeren başlangıç ve periyodik serum kimya paneli
• Kurşun intoksikasyonu tedavisinde çinko, demir ve bakır kan seviyeleri (tedavi sırasında etkilenebilecekleri için izlenmelidir)
• IV yol kullanılırken kalp hızı ve ritmi (EKG)
Küçük hayvanlarda SC uygulama için ticari olarak temin edilebilir CaEDTA enjeksiyonu genellikle %5 dekstroz ile %1'lik çözeltiye seyreltilir.
• Ringer solüsyonu, laktatlı Ringer solüsyonu, amfoterisin B ve %10 dekstroz ile geçimsizdir.
• IM enjeksiyon ağrısını en aza indirmek için CaEDTA, %1'lik lidokain hidroklorür ile eşit miktarlarda karıştırılabilir (örn. her 1 mL CaEDTA için 1 mL %1 lidokain).
25°C'de saklayın; 15°C ile 30°C arasındaki sıcaklık dalgalanmalarına izin verilir.
• Enjeksiyonluk çözeltiyi normal salin veya %5 dekstroz ile seyreltin.
Bu ajanın potansiyel toksisitesi ve çoğu ağır metal zehirlenmesinin ciddiyeti nedeniyle, bu ilaç yalnızca yakın profesyonel gözetim altında kullanılmalıdır.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 0 İlaç
Bu etken maddeye ait beşeri eczane preparatı kaydı bulunamadı.
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Kalsiyum Disodyum Edetat
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.