Klorpromazin
• Klorpromazine karşı aşırı duyarlılığı (hipersensitivitesi) olan hastalarda kullanımı kontrendikedir.
• At kullanımında (ataksi, panik reaksiyonu gibi advers merkezi sinir sistemi etkileri nedeniyle) önerilmez.
• Hipovolemik veya şok halindeki hayvanlarda rölatif olarak kontrendikedir.
• Tetanoz veya strisnin zehirlenmesi geçiren hayvanlarda ekstrapiramidal sistem üzerindeki etkileri nedeniyle rölatif olarak kontrendikedir.
• Hepatik disfonksiyonu, kalp hastalığı veya genel düşkünlüğü (debilite) olan hayvanlarda dikkatle ve daha küçük dozlarda kullanılmalıdır.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER VE KEDİLER:
- Antiemetik veya sedatif (etiket dışı): Çoğu öneri IM veya SC yolla her 6 ila 8 saatte bir 0.2 – 0.5 mg/kg arasındadır.
- IV dozaj önerileri geniş değişiklik gösterebilir: Köpekler için 0.05 – 0.5 mg/kg, kediler için 0.025 – 0.5 mg/kg IV yolla her 6 ila 8 saatte bir uygulanır.
- İlaç IV uygulanırken doz aralığının alt sınırından başlanması ve kan basıncı izlenirken gerektiğinde (etki görülene kadar) artırılması tavsiye edilir.
• SIĞIRLAR:
- Ayakta yapılan girişimler için premedikasyon (etiket dışı): 0.2 – 1 mg/kg IM (hayvan genel anestezi altına girerse regürjitasyona neden olabilir).
• KOYUNLAR VE KEÇİLER:
- Koyun ve keçilerde sedatif veya premedikan (etiket dışı): 0.55 – 4.4 mg/kg IV veya 2.2 – 6.6 mg/kg IM.
- Keçiler (etiket dışı): Her 5 ila 6 saatte bir 2 – 3.5 mg/kg IV.
• DOMUZLAR:
- Premedikasyon (etiket dışı): 1 mg/kg IM.
- Zapturabt (etiket dışı): 1.1 mg/kg IM (etkileri 45 ila 60 dakikada zirve yapar); barbitürat anestezisinden önce: 2 – 4 mg/kg IM.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Küçük evcil hayvanlarda antiemetik ve sakinleştirici/sedatif etkileri amacıyla (klinik kullanımı azalmış olsa da acepromazin büyük ölçüde yerini almıştır).
• Kedilerde hareket hastalığının (taşıt tutması) tedavisinde özellikle faydalıdır.
• Toksinlere veya amfetamin benzeri dikkat eksikliği/hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ilaçlarına, selektif serotonin geri alım inhibitörlerine (SSRI), antidepresanlara veya insan uyku haplarının doz aşımına (örn. eszopiklon, zolpidem) ikincil olarak şiddetli anksiyete, taşikardi veya hipertansiyon sergileyen hastalarda.
• Normotansif veya hipertansif hastaların tedavisinde antiemetik olarak (hipotansiyona neden olduğu için kullanımı hipotansif hastalarda sınırlıdır).
• Köpeklerde apomorfin kaynaklı kusmayı engeller ancak kedilerde engellemez.
• Köpeklerde morfinin emetik etkilerini engeller; bakır sülfat veya dijital glikozitlerinin neden olduğu kusmayı engellemez.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Klorpromazin, acepromazine benzer farmakolojik etkilere sahiptir ancak daha az etkilidir ve etki süresi daha uzundur.
• Analjezik etki sağlamaz.
• Fenotiyazinler alfa-adrenerjik reseptörleri bloke eder.
Oral uygulamadan sonra hızla emilir ancak karaciğerde yoğun ilk geçiş metabolizmasına uğrar.
• İM enjeksiyondan sonra da iyi emilir, ancak etki başlangıcı İV uygulamaya göre daha yavaştır.
• Vücuda yayılır ve beyin konsantrasyonları plazmadakilerden daha yüksektir.
• Plazmadaki klorpromazinin yaklaşık %95'i plazma proteinlerine (özellikle albümine) bağlanır.
• Başlıca karaciğer ve böbreklerde olmak üzere kapsamlı bir şekilde metabolize edilir, ancak köpek ve kedilerdeki atılımına ilişkin spesifik bilgi azdır.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Klorpromazine karşı aşırı duyarlılığı (hipersensitivitesi) olan hastalarda kullanımı kontrendikedir.
• At kullanımında (ataksi, panik reaksiyonu gibi advers merkezi sinir sistemi etkileri nedeniyle) önerilmez.
• Hipovolemik veya şok halindeki hayvanlarda rölatif olarak kontrendikedir.
• Tetanoz veya strisnin zehirlenmesi geçiren hayvanlarda ekstrapiramidal sistem üzerindeki etkileri nedeniyle rölatif olarak kontrendikedir.
• Hepatik disfonksiyonu, kalp hastalığı veya genel düşkünlüğü (debilite) olan hayvanlarda dikkatle ve daha küçük dozlarda kullanılmalıdır.
Kemirgenlerde embriyotoksisite ve artmış neonatal mortalite gösterilmiştir.
• Anne sütüne geçer; emziren yavrular için güvenliği garanti edilemez.
• Hayvanlarda güvenliği kanıtlanmadığı için, bu ilaç yalnızca anneye sağladığı yarar yavrulara olan potansiyel risklerden ağır bastığında kullanılmalıdır.
Çoğu küçük doz aşımı yalnızca somnolans (uykululuk hali) yapar; daha büyük doz aşımları koma, ajitasyon, nöbetler, aritmiler, hipotansiyon, taşikardi ve ekstrapiramidal etkilere (titreme, ürperme, rijidite) yol açabilir.
• Tedavi: Hastanın izlenmesi ve destekleyici bakım; oral doz aşımlarında GI dekontaminasyon. IV lipit emülsiyon tedavisi faydalı olabilir. Nöbetler barbitüratlar veya diazepam ile kontrol edilebilir. Hipotansiyon başlangıçta IV sıvılarla tedavi edilmeli; sıvı tedavisi yetersiz kalırsa alfa-adrenerjik basınç ajanları (norepinefrin, fenilefrin; EPİNEFRİN KULLANILMAZ) düşünülebilir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Barbitüratlar, kannabidiol veya anestezikler ile kullanıldığında ek baskılayıcı (additif) merkezi sinir sistemi depresyonuna neden olabilir.
Antipiretikler (örn. asetaminofen, dipiron, NSAİİ'ler): Eşzamanlı kullanımda olası artmış hipotermi riski.
• Antasitler, Al-, Ca- veya Mg- İçerenler: Oral fenotiyazinlerin GI emilimini azaltabilir.
• İshal Giderici Karışımlar (örn. kaolin/pektin, bizmut subsalisilat): Oral fenotiyazinlerin GI emilimini azaltabilir.
• Bromokriptin: Fenotiyazinler bromokriptinin etkilerini antagonize edebilir ve baş dönmesi, hipotansiyon ve uyuşukluk riskini artırabilir.
• Buspiron: Eşzamanlı kullanım nöroleptik malign sendrom ve serotonin sendromu riskini artırabilir.
• Kabergolin: Eşzamanlı kullanım her iki ilacın etkinliğini azaltabilir; serotonin sendromu ve nöroleptik malign sendrom riski artabilir.
• Kalsiyum Kanal Blokerleri (örn. amlodipin, diltiazem, verapamil): Hipotansiyon ve ortostaz riskini artırabilir.
• Merkezi Sinir Sistemi Depresanları: Ek baskılayıcı CNS depresyonu.
• Desmopresin: Su zehirlenmesi ve/veya hiponatremi riskini artırabilir.
• Diazoksit: Hipotansiyon, ortostaz ve hiperglisemik etkiler riskini artırabilir.
• Doksorubisin: Doksorubisin seviyelerini artırabilir.
• Emetikler (örn. apomorphine, ropinirole): Emetiklerin etkinliğini azaltabilir, sedasyon ve hipotansiyon riskini artırabilir.
• Epinefrin / Norepinefrin: Alfa bloker etkisi nedeniyle, eşzamanlı epinefrin verilmesi 'epinefrin ters dönmesine' (epinephrine reversal) yol açarak vazodilatasyon ve hipotansiyona neden olabilir.
• Laksatifler: Elektrolit kaybı yoluyla kardiyovasküler advers etki riskini artırabilir.
• Kıvrım Diüretikleri (Loop Diüretikleri): Hipomagnezemi ve hipokalemi yaparak kardiyak aritmi riskini artırabilir.
• Metoklopramid: Ekstrapiramidal yan etki riskini artırabilir.
• Opioidler: Hipotansif etkileri artırabilir; klorpromazin dozunun azaltılması gerekebilir.
• Organofosfat Ajanları: Bu antiparaziter ajanlardan sonraki bir ay içinde verilmemelidir.
• Fizostigmin: Toksisite artabilir.
• Propranolol: Her iki ilacın da kan konsantrasyonları yükselebilir.
• QTc Uzatan Ajanlar (örn. sisaprid, domperidon, eritromisin, sotalol): QTc uzama riskini artırır, kaçınılmalıdır.
• Kinidin: Ek kardiyak depresyon.
• Sukralfat: GI emilimi azaltabilir.
• Trisiklik Antidepresanlar: Serotonin sendromu, QT uzaması ve antikolinerjik toksisite riskini artırabilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Kalp hızı ve ritmi ile kan basıncı (kritik); uç-ekspiratuar karbondioksit (ETCO2) ve pulse oksimetre (önerilir)
• PCV ve toplam protein (özellikle sınırda anemi hastalarında)
• Sedasyon / sakinleşme derecesi
• Vücut ısısı (özellikle ortam sıcaklığı çok sıcak veya soğuksa)
İV elektrolit solüsyonları, askorbik asit, atropin sülfat, butorfanol tartrat, difenhidramin, fentanil sitrat, glikopirolat, heparin sodyum, hidromorfon HCl, hidroksizin HCl, lidokain HCl, meperidin, metoklopramid, metaraminol bitartrat, morfin sülfat, pentazosin laktat, promazin HCl, promethazine, skopolamin HBr ve tetrasiklin HCl ile uyumludur.
• Alkali solüsyonlar ilacın okside olmasına neden olur. Aminofilin, amfoterisin B, kloramfenikol sodyum süksinat, klortiyazid sodyum, dimenhidrinat, metoheksital sodyum, penisilin G potasyum, pentobarbital sodyum, fenobarbital sodyum ve tiopental sodyum ile GEÇİMSİZDİR.
Işıktan koruyun ve oda sıcaklığında 15°C - 30°C arasında saklayın; dondurmaktan kaçının.
• İlaç plastiğe adsorbe olabileceğinden plastik şırıngalarda veya IV torbalarda uzun süre saklamayın.
• Uzun süreli ışığa maruz kalma durumunda koyulaşır; koyu renkli veya çökelti içeren solüsyonları kullanmayın (hafif sarımsı renk güç veya etkililiği etkilemez).
Uyku hali (sedasyon) ve sakinleştirici etkiler 24 saate kadar sürebilir.
• Tedavi edilen hayvanı sessiz bir ortamda ve konforlu bir sıcaklıkta tutun.
• Bu ilacın ellere veya giysilere bulaşmasından kaçının; cilt döküntüsü (kontakt dermatit) gelişebilir.
• Bu ilaç, hayvanınızın idrarında zararsız pembeimsi kahverengimsi kahverengi bir renk değişikliğine neden olabilir. Bu değişiklik endişe verici değildir.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 0 İlaç
Bu etken maddeye ait beşeri eczane preparatı kaydı bulunamadı.
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Klorpromazin
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.