Lorazepam
• Benzodiazepinlere karşı bilinen aşırı duyarlılığı (hipersensitivite) olan hastalarda kontrendikedir.
• Akut dar açılı glokomu olan hastalarda kontrendikedir.
• Mekanik olarak ventile edilmedikleri sürece şiddetli solunum yetmezliği olan hastalarda kontrendikedir.
• Agresyon öyküsü olan hastalarda davranışsal disinhisyon (uyarıların engellenmesinin kalkması) oluşabileceği için dikkatli kullanılmalı, hatta hiç kullanılmamalıdır.
• İntra-arteryal enjeksiyonu kesinlikle yapılmamalıdır (arteriyospazm ve nekroz riski).
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER:
• Status epileptikus (Endikasyon dışı): 0.2 mg/kg IV. Beşeri tıpta IV dozlar dakikada 2 mg'dan daha hızlı verilmemelidir. IV erişim sağlanamazsa intranazal (IN) olarak 0.2 mg/kg uygulanabilir ancak etki gecikmesi (3-9 dakika) nedeniyle midazolam IN daha avantajlı olabilir. Rektal yoldan vermeyiniz.
• Davranış endikasyonları (korku, anksiyete, fobiler, gece uyanmaları; endikasyon dışı): Tedaviye doz aralığının alt sınırından başlanması, mevcut tablet boyutlarına göre pratik bir doz seçilmesi ve istenen etkiye göre ayarlanması önerilir. Tetikleyici olaydan önce uygulanmalıdır.
a) 0.02 – 0.2 mg/kg PO günde 1 ila 3 kez veya ihtiyaç duyulduğunda
b) 0.02 – 0.5 mg/kg PO her 8 - 24 saatte bir
KEDİLER:
• Davranış endikasyonları (korku, anksiyete, fobiler, gece uyanmaları; endikasyon dışı): Tedaviye doz aralığının alt sınırından başlanması önerilir.
a) 0.025 – 0.08 mg/kg PO günde 1 ila 2 kez veya ihtiyaç duyulduğunda
b) 0.125 – 0.25 mg/kedi (mg/kg DEĞİL) PO her 12 - 24 saatte bir
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Köpeklerde nöbetlerin ve status epileptikusun tedavi edilmesi
• Köpek ve kedilerde davranış bozukluklarının (örn. korkular, fobiler, anksiyete) ek tedavisi
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Lorazepam, insanlarda uzun etkili bir benzodiazepin olarak kabul edilir ancak köpeklerde çok daha kısa bir yarı ömre sahiptir. Lorazepam ve diğer benzodiazepinler, merkezi sinir sistemi subkortikal seviyelerini (özellikle limbik, talamik ve hipotalamik bölgeleri) baskılayarak anksiyolitik, sedatif, iskelet kası gevşetici ve antikonvülzan etki gösterir. GABA-A (gama-aminobütirik asit tip A) reseptörlerine bağlanarak reseptörün GABA'ya olan afinitesini artırır; bu da klorür iletkenliğinin artmasına ve postsinaptik hücre membranının hiperpolarizasyonuna neden olur. Diğer olası mekanizmalar arasında serotonin antagonizması, artmış GABA salınımı ve MSS'de asetilkolin salınımının veya döngüsünün azalması yer alır. Benzodiazepin spesifik reseptörleri memeli beyninde, böbreğinde, karaciğerinde, akciğerinde ve kalbinde bulunmuştur; incelenen tüm türlerin beyaz maddesinde reseptör bulunmamaktadır.
Köpekler: 0.2 mg/kg IV uygulandığında ≈165 ng/mL'lik pik konsantrasyonlara ulaşmış ve insanlarda antikonvülzan aktivite için gerekli görülen 30 ng/mL'nin üzerinde 60 dakika boyunca kalmıştır. 0.2 mg/kg intranazal uygulamada pik konsantrasyonlar ≈106 ng/mL olmuştur; incelenen 6 köpeğin 3'ünde konsantrasyonlar 60 dakika boyunca 30 ng/mL üzerinde kalmıştır. İntranazal uygulamadan 3 ila 9 dakika sonra konsantrasyonlar 30 ng/mL'ye ulaşmıştır. Eliminasyon yarı ömrü köpeklerde ≈1 saat olarak bildirilmiştir, ancak beyindeki konsantrasyonlar serumdakinden daha uzun süre kalabilir. Rektal uygulama yüksek ilk geçiş etkisi nedeniyle status epileptikus için yeterli serum konsantrasyonu sağlamaz. Karaciğerde inaktif glukuronid metabolitlerine dönüştürülür ve temel eliminasyon yolu idrarla olur.
• Kediler: Etkin bir şekilde glukuronidasyona uğratılır; eliminasyonun yaklaşık %50'si idrarla (öncelikle glukuronid olarak) ve %50'si dışkıyla gerçekleşir.
• İnsanlar: Oral uygulamadan sonra mutlak biyoyararlanım ≈%90'dır ve diazepamdan farklı olarak IM dozlamadan sonra nispeten hızlı ve tamamen emilir. Eliminasyon yarı ömrü insanlarda (12 saat) köpeklerden (≈1 saat) çok daha uzundur.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Benzodiazepinlere karşı bilinen aşırı duyarlılığı (hipersensitivite) olan hastalarda kontrendikedir.
• Akut dar açılı glokomu olan hastalarda kontrendikedir.
• Mekanik olarak ventile edilmedikleri sürece şiddetli solunum yetmezliği olan hastalarda kontrendikedir.
• Agresyon öyküsü olan hastalarda davranışsal disinhisyon (uyarıların engellenmesinin kalkması) oluşabileceği için dikkatli kullanılmalı, hatta hiç kullanılmamalıdır.
• İntra-arteryal enjeksiyonu kesinlikle yapılmamalıdır (arteriyospazm ve nekroz riski).
Lorazepam plasentayı geçer. Laboratuvar hayvanlarında konjenital anomaliler, fetal rezorpsiyon ve artmış fetal kayıp gözlenmiştir.
• İnsanlarda gebelikte benzodiazepin kullanımı prematüre doğumlar ve düşük doğum ağırlıkları ile sonuçlanmıştır.
• Doğumdan hemen önce yüksek doz alan annelerin insan yenidoğanlarında "Floppy infant" (gevşek bebek) sendromu görülmüştür.
• Süte geçer; emziren annelerin bebeklerinde sedasyon ve emememe durumu bildirilmiştir.
• Hayvanlarda güvenliği kanıtlanmadığından, bu ilaç yalnızca anneye sağlanacak fayda yavrulara olası risklerden ağır bastığında kullanılmalıdır.
Aşırı doz etkileri genellikle MSS depresyonu ile sınırlıdır.
• Köpeklerde gözlenen en yaygın klinik bulgular: Sedasyon, letarji, hiperaktivite, ataksi ve kusma.
• Kedilerde gözlenen en yaygın klinik bulgular: Ataksi, letarji, ses çıkarma (vokalizasyon) ve ajitasyon.
• Büyük aşırı dozlar hipotansiyona, komaya ve nadiren ölüme neden olabilir.
• Enjeksiyon formunun tekrarlayan yüksek dozları veya sürekli infüzyonları propilen glikol veya benzil alkol toksisitesine yol açabilir.
• Tedavi: Akut oral alımlarda standart sindirim sistemi (GI) dekontaminasyon protokolleri ve destekleyici sistemik önlemler uygulanır. Böbrek fonksiyonu normal olan hastalarda IV sıvılar/elektrolitler ve mannitol ile diürez, lorazepam atılımını artırabilir. Kafein gibi analeptik ajanların (MSS uyarıcıları) kullanımı genellikle önerilmez. Flumazenil şiddetli aşırı dozlarda adjuvan olarak düşünülebilir ancak nöbet bozukluğu olan hastalarda nöbetleri tetikleyebileceği için önerilmez.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Metinde spesifik bir pozitif sinerji başlığı bulunmamaktadır ancak anksiyolitik ve sedatif etkilerin diğer merkezi sinir sistemi baskılayıcılarla (anestezikler, opioidler vb.) kombinasyonunda artış görüldüğü belirtilmiştir.
Amiodaron: Eşzamanlı kullanım benzodiazepinlerin biyoyararlanımını ve farmakolojik etkilerini artırabilir.
• Anestezik Ajanlar (örn. alfaksolon, ketamin, propofol): Kombinasyon, MSS ve/veya solunum depresyonu riskini artırabilir.
• Antasitler (Kalsiyum veya Magnezyum içeren): Oral emilimin derecesini değil ama hızını yavaşlatabilir; bu potansiyel etkileşimi önlemek için 2 saat arayla uygulayın.
• Antihipertansif Ajanlar (örn. atenolol, lisinopril): Eşzamanlı kullanım hipotansiyon ve ortostaz riskini artırabilir; kan basıncını izleyin.
• Karbonik Anhidraz İnhibitörleri (CAİ; örn. diklorfenamid, metazolamid): Benzodiazepinler, hipoksiye verilen solunum yanıtlarını inhibe ederek CAİ'lerin faydalı etkilerine müdahale edebilir; kombinasyondan kaçının.
• Kannabidiol: Artmış MSS depresyonu riski.
• Digoksin: Serum seviyeleri yükselebilir; serum digoksin konsantrasyonlarını ve toksisite klinik belirtilerini izleyin.
• Fluksetin, Fluvoksamin: Eşzamanlı kullanım lorazepam konsantrasyonlarını artırabilir ve MSS ile solunum depresyonu riskini artırabilir.
• Karaciğer Enzim İndükleyicileri (örn. betametazon, karbamazepin, rifampin): Eşzamanlı kullanım benzodiazepin seviyelerini düşürebilir.
• Karaciğer Enzim İnhibitörleri (örn. simetidin, eritromisin, izoniazid, ketokonazol, itrakonazol): Lorazepamın metabolizması azalabilir ve aşırı sedasyon meydana gelebilir.
• İfosfamid: Eşzamanlı kullanım ifosfamid kaynaklı nörotoksik etki riskini artırabilir; ensefalopati belirtileri görülürse her iki ilacı da bırakın.
• Depolarizan Olmayan Nöromüsküler Blokerler (örn. atrakuryum, pankuronyum): Eşzamanlı kullanım nöromüsküler bloke edici etkiyi potansiyalize edebilir, zayıflatabilir veya etkisiz bırakabilir.
• Opioidler (örn. buprenorfin, morfin): Kombinasyon MSS ve/veya solunum depresyonu riskini artırabilir.
• Fenobarbital: Kombinasyon MSS ve/veya solunum depresyonu riskini artırabilir.
• Fenotiyazinler (örn. asepromazin): Kombinasyon MSS ve/veya solunum depresyonu riskini artırabilir.
• Teofilin/Aminofilin: Eşzamanlı kullanım benzodiazepinlerin seviyelerini ve etkinliğini düşürebilir. Stabil bir hastadan teofilin çekilmesi benzodiazepin toksisitesi riskini artırabilir.
• Trisiklik Antidepresanlar (TCA; örn. amitriptilin, klomipramin): Lorazepam bu ilaçların konsantrasyonlarını artırabilir; eşzamanlı kullanım MSS/solunum depresyonu riskini artırabilir, antikolinerjik etkiler ek edebilir.
• Yohimbin: Sınırlı veriler yohimbinin anksiyolitik ilaçların terapötik etkilerini azaltabileceğini göstermektedir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Klinik etkinlik ve yan etkiler dışında özel bir izlem gerekmez.
• Kan basıncı izlemi (antihipertansiflerle birlikte kullanımda).
• Digoksin kullanılıyorsa serum digoksin konsantrasyonları.
• Karaciğer enzim inhibitörleri/indükleyicileri veya eşzamanlı toksisite durumlarında genel klinik gözlem.
İnfüzyon için D5W veya normal salin ile daha fazla seyreltilebilir. En son konsantrasyonların 0.1 ila 0.2 mg/mL arasında olduğu durumlarda en yüksek çözünürlüğe sahiptir (Örn: 2 mg/mL enjeksiyon 9 mL veya 19 mL D5W/normal salin ile seyreltilebilir).
• Enjeksiyon çok viskozdur; kullanımdan önce iyice karıştırılmalıdır. Çökelme/kristallenme meydana gelebileceğinden solüsyon izlenmelidir. D5W, normal saline göre daha az kristallenme eğilimi gösterebilir.
• Bu şekilde karıştırılan infüzyon solüsyonları hazırlandıktan sonra 12 saat içinde kullanılmalıdır.
• Enjektörde uyumlu olduğu bildirilenler: Hidromorfon, dimenhidrinat.
• Y-Set uyumlu olanlar: Albümin, amikasin, amfoterisin B kolesteril, atrakuryum, cefotaksim, siprofloksasin, sisplatin, deksametazon, diltiazem, difenhidramin, dobutamin, doksorubisin, famotidin, fentanil, fosfenitoin, furosemid, gentamisin, heparin, hidroksietil nişastalar, hidromorfon, levetiracetam, metadon, metronidazol, morfin, piperasilin-tazobaktam, propofol, ranitidin, vankomisin, vekuronyum.
• Uyumsuz olduğu bildirilenler:
- Enjektör: Buprenorfin ve pantoprazol
- Y-Set: Aztreonam, galyum nitrat, imipenem-cilastatin, omeprazol ve ondansetron.
Tabletler hava geçirmez kaplarda oda sıcaklığında (20°C-25°C) saklanmalıdır.
• Oral solüsyon ve enjeksiyon buzdolabında (2°C-8°C) saklanmalı ve ışıktan korunmalıdır.
• Enjeksiyon, intravenöz enjeksiyondan hemen önce eşit hacimde D5W, normal salin veya enjeksiyonluk steril su ile ayrıca seyreltilmelidir. Şırıngayı şiddetli bir şekilde çalkalamayın; bunun yerine solüsyon tamamen karışana kadar yavaşça ters düz edin. Renk değişimi veya çökelme varsa kullanmayın.
Fırtına fobisi veya hayvanınızı üzen diğer tetikleyiciler için kullanıyorsanız, ilacı olaydan veya tetikleyiciden yaklaşık bir saat önce vermeye çalışın.
• Yaygın yan etkiler arasında uykululuk, sedasyon ve iştah artışı yer alır. Bununla birlikte, ilaç hayvanınızın davranışını değiştirebilir veya beklenenin aksine ters yönde çalışabilir.
• Tabletler nispeten tatsızdır ve salivasyonda kolayca çözünür. Hapı yutturmak zorsa, hayvanınızın yanağının içine yerleştirin ve ilacın yutulmasını kolaylaştırmak için yaklaşık bir dakika sonra küçük bir ödül maması verin.
• Hayvanınızın göz aklarında, derisinde veya diş etlerinde sarımsı bir ton fark ederseniz veya hayvanınız yemek yemeyi keserse ya da depresif görünürse derhal veterinerinize başvurun.
• Lorazepam Federal Uyuşturucu Enforcement Agency (DEA) tarafından kontrol edilen bir maddedir. Bu ilacın reçete edildiği kişiler veya hayvanlar dışında kullanımı yasal değildir.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 1 İlaç
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Lorazepam
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.