Mannitol
• Mannitole karşı aşırı duyarlılığı olan hastalar
• Anürik hastalar
• Şiddetli hipovolemik hastalar
• Şiddetli pulmoner konjesyonu veya pulmoner ödemi olan hastalar
• Sıvı, elektrolit ve asit-baz dengesizlikleri düzeltilmeden uygulanması kontrendikedir
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER / KEDİLER:
- Ozmotik diürez (etiket dışı): 1.5 – 2 g/kg IV olarak 30 dakikada verilir.
- Oligürik akut böbrek yetmezliği (etiket dışı): Çoğu klinisyen 0.25 – 0.5 g/kg dozunu 10 ila 20 dakikada yavaş IV bolus olarak önerir. Öneriler 0.25 – 1 g/kg arasında değişir. Önemli diürez oluşursa 60 – 120 mg/kg/saat IV CRI veya 4-6 saatte bir 0.25 – 0.5 g/kg aralıklı tekrarlayan boluslar verilebilir. Günlük toplam doz 2 g/kg'ı geçmemelidir.
- Topikal ajanlara dirençli akut glokomun ek tedavisi (etiket dışı): 0.5 – 1 g/kg yavaş IV bolus (10-20 dakikada). Dozdan sonra 1-4 saat su kısıtlaması önerilir.
- Beyin ödemine bağlı kafa içi basıncı artışının ek tedavisi (etiket dışı): 0.5 – 1 g/kg IV veya IO (15-20 dakikada). Gerekirse her 6-8 saatte bir tekrarlanabilir; CRI uygulanması kan-beyin bariyerini bozabileceği için önerilmez.
• ATLAR:
- Hacim replasmanına dirençli oligürik akut böbrek yetmezliği (etiket dışı): %20'lik solüsyon olarak 0.25 – 1 g/kg IV, 15-20 dakikada.
- Travmatik beyin hasarına bağlı artmış kafa içi basıncı (etiket dışı): 0.25 – 1 g/kg IV, her 4-6 saatte bir. Sürekli infüzyon yerine hızlı bolus tercih edilmelidir.
- Taylarda hipoksik iskemik ensefalopatinin ek tedavisi (etiket dışı): 0.25 – 1 g/kg IV, her 6-12 saatte bir.
• SIĞIR, DOMUZ, KOYUN, KEÇİ:
- Beyin ödemi ek tedavisi (etiket dışı): 1 – 3 g/kg IV.
- Oligürik akut böbrek yetmezliği için diüretik (etiket dışı): 0.25 - 2 g/kg IV, 15-20 dakikada.
• GELİNCİKLER:
- Artmış kafa içi basıncı (etiket dışı): 0.5 – 1 g/kg IV, 20 dakikada.
• TAVŞANLAR / GİNEGİPLER / ŞİNŞİMALAR:
- Artmış kafa içi basıncı (etiket dışı): 0.25 – 1 g/kg IV, 15 dakikada.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Oligürik akut böbrek yetmezliğinde diürezin teşvik edilmesi
• Göz içi basıncının (İOP) düşürülmesi
• Beyin ödeminin tedavi edilmesi
• Bazı toksinlerin idrarla atılımının artırılması (örn. aspirin, bazı barbitüratlar, bromürler, etilen glikol)
• Ödemin hızla azaltılması için diğer diüretiklerle birlikte kullanımı
• Stabil kedilerde kalsiyum oksalat ürolitlerin atılması amacıyla IV sıvı diürezinde kullanımı
• Topikal ilaçlara dirençli hayvanlarda akut glokom için acil ozmotik terapi
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
İntravenöz uygulamadan sonra mannitol glomerülde serbestçe filtrelenir ve tübülde zayıf bir şekilde emilir.
• Artan ozmotik basınç, suyun tübülde yeniden emilmesini engeller.
• Etkili olması için yeterli renal kan akımı ve filtrasyon gereklidir.
• Su oran olarak daha yüksek oranda atılırken; sodyum, klorür, bikarbonat iyonları, ürik asit ve üre atılımı da artar.
• Diürez tipik olarak 1 ila 3 saat içinde gerçekleşir.
• Beyin ödemini ve kafa içi basıncını diüretik etkileriyle anında azaltır, serebral kan akımını ve oksijenasyonu artırır.
• Serbest radikal süpürücü etkileriyle serebral hipoksinin neden olduğu doku hasarını azaltır.
• Nefrotoksinlerin tübüler sıvıda birikmesini önleyerek nefrotrotektif etki gösterebilir; renal arteriyol dilatasyonu ile renal kan akımını ve glomerüler filtrasyonu artırabilir.
Sindirim kanalından zayıf bir şekilde emilir.
• IV dozlamadan sonra ekstraselüler kompartmana dağılır.
• Kan-aköz bariyeri veya kan-beyin bariyerini geçmez (çok yüksek dozlar, asidoz veya bariyer bütünlüğünün bozulduğu durumlar hariç).
• Mannitolün yalnızca %7 ila %10'u metabolize olur, geri kalanı idrarla değişmeden atılır.
• Eliminasyon yarı ömrü yetişkin insanlarda yaklaşık 100 dakika olup böbrek yetmezliğinde uzayabilir; sığır ve koyunlarda 40-60 dakikadır.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Mannitole karşı aşırı duyarlılığı olan hastalar
• Anürik hastalar
• Şiddetli hipovolemik hastalar
• Şiddetli pulmoner konjesyonu veya pulmoner ödemi olan hastalar
• Sıvı, elektrolit ve asit-baz dengesizlikleri düzeltilmeden uygulanması kontrendikedir
Plasentayı geçer ancak embriyo veya fetus üzerinde olumsuz etki göstermemiştir.
• Sütte itrah edilip edilmediği bilinmemektedir, emziren yavrular için önemli bir risk oluşturması beklenmez.
• Hayvanlarda güvenliği tam olarak kanıtlanmadığı için, yalnızca anneye sağladığı yarar yavrulara olan potansiyel risklerden fazla olduğunda kullanılmalıdır.
Yanlışlıkla yapılan yüksek dozlar sodyum, potasyum ve klorürün aşırı atılımına neden olur.
• İdrar çıkışı yetersizse su intoksikasyonu, akut böbrek yetmezliği, nörotoksisite veya pulmoner ödem meydana gelebilir.
• Tedavi: Mannitol yönetimi durdurulur; elektrolit ve sıvı dengesizlikleri izlenir ve düzeltilir.
• Hemodiyaliz mannitolün vücuttan temizlenmesinde etkilidir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Ödemin hızla azaltılması gereken durumlarda diğer diüretiklerle (örneğin furosemid) birlikte sinerjik olarak kullanılabilir.
Aminoglikozidler (örneğin amikasin, gentamisin): Mannitol, aminoglikozidlerin nefrotoksik etkisini artırabilir.
• Kan Ürünleri: Mannitolün kan ürünleri ile aynı uygulama setinden eş zamanlı uygulanması psödoagglütinasyona veya hemolize neden olabilir.
• Bromürler: Mannitol, idrarla bromür atılımını artırabilir.
• Siklosporin: Siklosporin ile eş zamanlı kullanımı nefrotoksisite riskini artırabilir.
• Dezmopresin: Eş zamanlı kullanım hiponatremi riskini artırabilir.
• Diüretikler (örneğin furosemid): Mannitol ile birlikte kullanım nefrotoksisite riskini artırabilir.
• Hipotansif Ajanlar (örneğin amlodipin, enalapril, sildenafil, telmisartan): Eş zamanlı kullanım hipotansiyon riskini artırabilir.
• Sotalol: Mannitolün potasyum ve magnezyum üzerindeki etkileri, sotalol ile uygulandığında QT uzaması riskini artırabilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Serum elektrolitleri (özellikle sodyum), serum ozmolalitesi
• Asit-baz durumu
• Serum BUN ve kreatinin
• İdrar çıkışı
• Hidratasyon durumu
• Kan basıncı
• Mümkünse merkezi venöz basınç
• Torasik oskültasyon, solunum hızı ve çabası
• Nörolojik durum (mentasyon, pupil Işık refleksi, pupil boyutu ve simetrisi, Cushing refleksi)
Uyumluluk pH, konsantrasyon, sıcaklık ve kullanılan çözücüye bağlıdır.
• Başka hiçbir ilaçla karıştırılması önerilmez.
• PVC, diğer plastikler veya pürüzsüz olmayan camlar kristalleşmeyi tetikleyebilir.
• Amikasin sülfat, sefoksitin sodyum, simetidin HCl, dopamin HCl, gentamisin sülfat, metoklopramid HCl, tobramisin sülfat ve verapamil HCl ile fiziksel olarak uyumlu olduğu bildirilmiştir.
• Tam kan ürünlerine TRANSFÜZYON için eklenmemelidir. Kan ürünleri ile verilecekse, en az 20 mEq/L sodyum klorür eklenmelidir.
15°C ile 30°C arasında saklanmalıdır; dondurulmaktan kaçınılmalıdır.
• %15'ten yüksek konsantrasyonlarda düşük sıcaklıklarda kristalleşme meydana gelebilir. Kristal oluşursa, çözmek için 60°C'ye kadar nazikçe ısıtılabilir ve uygulamadan önce vücut sıcaklığına soğutulmalıdır. Çözülemezse atılmalıdır.
Mannitol yalnızca yeterli izlemenin yapılabileceği ortamlarda profesyonel personel tarafından uygulanmalıdır.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 46 İlaç
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Mannitol
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.