Metamizol
• Metamizola aşırı duyarlılığı (hipersensitivitesi) olan hastalarda kontrendikedir.
• 3 yaşından küçük atlarda güvenli kullanımı değerlendirilmemiştir.
• PT (protrombin zamanı) uzama potansiyeli nedeniyle 12 saatten daha sık aralıklarla verilmemelidir.
• Kanama riski taşıyan, dehidre olan, diüretik alan veya önceden renal, kardiak ya da hepatik disfonksiyonu olan atlarda dikkatli kullanılmalıdır.
• Hematolojik veya kemik iliği anormallik geçmişi olan ya da mevcut olan hayvanlarda dikkatli kullanılmalıdır.
• İnsan tüketimi için yetiştirilen atlarda veya gıda elde edilen hiçbir hayvan türünde kesinlikle kullanılmamalıdır.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
ATLAR:
- Ateş kontrolü (Etiket dozu; FDA onaylı): 30 mg/kg IV yolla günde bir veya iki kez (12 saat arayla) en fazla 3 gün süreyle uygulanır.
• KÖPEKLER:
- Analjezi (Endikasyon dışı - Extra-label): Cerrahi öncesi veya hemen sonrasında 25 mg/kg IV uygulanabilir. Perioperatif dönemde tek başına analjezik olarak kullanılmamalıdır.
• KEDİLER:
- Analjezi (Endikasyon dışı - Extra-label): Postoperatif analjezi için her 24 saatte bir 25 mg/kg IV veya her 12 saatte bir 12.5 mg/kg IV bildirilmiştir.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Atlarda ateşin (pireksi) kısa süreli (3 güne kadar) kontrolü.
• Köpeklerde ve kedilerde analjezi ve postoperatif ağrı yönetimi (endikasyon dışı).
• Bağırsak kanalındaki bradikinin kaynaklı spazmlarda antispazmodik aktivite.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Metamizol bir Nonsteroid Antiinflamatuar İlaçtır (NSAİİ). Aktif bileşik olan 4-metilaminoantipiringe (4-MAA) hızla hidrolize olan bir ön ilaçtır (prodrug).
• Periferik COX-1 ve COX-2 aracılı prostaglandin üretimini engeller, ayrıca merkezi sinir sistemindeki COX-3'ü inhibe eder.
• Cannabinoid ve opioid sistemleri üzerinde agonist aktiviteye sahip olabilir.
• Antipiretik etkisinin yanı sıra analjezik ve zayıf antiinflamatuar özelliklere sahiptir.
• Bradikinin kaynaklı bağırsak spazmları üzerinde antispazmodik etki gösterirken spontan bağırsak motilitesini belirgin şekilde değiştirmez.
• Köpeklerde trombosit agregasyonunu inhibe eder; atlarda daha yüksek dozlarda koagülasyon parametrelerini (PT, aPTT) uzatır.
Hızla aktif 4-MAA metabolitine hidroliz olur.
• Köpeklerde: Oral dozdan yaklaşık 2 saat sonra, IM enjeksiyondan yaklaşık 0.6 saat sonra pik 4-MAA konsantrasyonuna ulaşılır. Dağılım hacmi ~5-7.5 L/kg, klerens 552-921 mL/kg/saat, eliminasyon yarı ömrü ~6 saattir.
• Kedilerde: Yüksek oral emilim (~6 saatte maksimum konsantrasyon). Dağılım hacmi ~1-1.4 L/kg, klerens ~92-131 mL/kg/saat, yarı ömür ~6-7 saattir. IM uygulama sonrası düşük emilim görülmüştür.
• Atlarda: 4-MAA eliminasyon yarı ömrü 3-5 saat, klerens 230-285 mL/kg/saat, dağılım hacmi 1-1.9 L/kg, orta düzeyde protein bağlama ve MSS'ye kolay penetrasyon gösterir. 12 saatte bir etiket dozunda verildiğinde minimal akümülasyon görülür, ancak yüksek dozlarda non-lineer farmakokinetik gösterebilir.
• Eşeklerde: Dağılım hacmi 0.5-0.8 L/kg, klerens 160-300 mL/kg/saat, eliminasyon yarı ömrü ~1.9 saattir.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Metamizola aşırı duyarlılığı (hipersensitivitesi) olan hastalarda kontrendikedir.
• 3 yaşından küçük atlarda güvenli kullanımı değerlendirilmemiştir.
• PT (protrombin zamanı) uzama potansiyeli nedeniyle 12 saatten daha sık aralıklarla verilmemelidir.
• Kanama riski taşıyan, dehidre olan, diüretik alan veya önceden renal, kardiak ya da hepatik disfonksiyonu olan atlarda dikkatli kullanılmalıdır.
• Hematolojik veya kemik iliği anormallik geçmişi olan ya da mevcut olan hayvanlarda dikkatli kullanılmalıdır.
• İnsan tüketimi için yetiştirilen atlarda veya gıda elde edilen hiçbir hayvan türünde kesinlikle kullanılmamalıdır.
Damızlık amaçlı kullanılan, gebe veya laktasyon dönemindeki atlarda güvenli kullanımı değerlendirilmemiştir. Hayvanlarda güvenliği kanıtlanmadığı sürece yalnızca maternal yararlar yavrulara olası risklerden ağır basıyorsa kullanılmalıdır.
• Gebelik öncesi ve boyunca 250-625 mg/kg/gün uygulanan sıçanlarda yavru sağkalımında düşüş gözlenmiştir.
30 mg/kg dozunda her 8 saatte bir verilmesi PT ve aPTT uzaması, koagülopati bulguları ve hepatotoksisite (artmış bilirubin ve karaciğer ağırlığı) nedeniyle yeterli güvenlik marjı göstermemiştir.
• Günlük 60 mg/kg veya 90 mg/kg IV (günde 3 kez) alan sağlıklı atlarda öksürük, depresyon, takipne/dispne, epistaksis, burun akıntısı, iştahsızlık, hafif dışkı, kolik, ateş ve hafif renal tübüler dilatasyon gözlenmiştir. 90 mg/kg alan bir at ölmüştür.
• Tedavi klinik bulgulara dayalı destekleyici tedavidir, koagülopati açısından izlenmelidir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Belirli durumlarda analjezik etkiyi artırmak amacıyla multimodal analjezi protokollerinde (örneğin köpeklerde meloksikam ile kombinasyonlar) klinik olarak kullanılmıştır; ancak yan etki ve trombosit inhibisyonu riskleri dikkatle izlenmelidir.
Asetaminofen: Birlikte kullanım hepatoselüler hasar riskini artırabilir.
• Antikoagülanlar (örn. klopidogrel, heparinler, rivaroksaban, varfarin): Kanama riski artabilir.
• Kloramfenikol: Birlikte kullanım miyelosüpresyon riskini artırabilir.
• Klorpromazin: Eşzamanlı kullanım derin hipotermiye neden olabilir.
• Kortikosteroidler: Metamizol ile kortikosteroidlerin birlikte kullanımından kaçınılmalıdır.
• Diüretikler (örn. furosemid): Eşzamanlı kullanım olumsuz renal etki riskini artırır.
• Nalokson: Metamizolün antinosiseptif etkisini bloke edebilir.
• Nefrotoksik İlaçlar (örn. amfoterisin B, aminoglikozidler, siklosporin, trimetoprim): Nefrotoksik ilaçlarla birlikte kullanımından kaçınılmalıdır.
• NSAİİ'ler (örn. flunixin, fenilbütazon): Metamizolün diğer NSAİİ'ler ile birlikte kullanımından kaçınılmalıdır, uygun arınma (washout) süresi gözetilmelidir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Vücut ısısı
• Ağrı kontrol düzeyi
• Hidratasyon durumu
• Başlangıç ve periyodik tam kan sayımı (CBC) ve serum biyokimya profili
• Advers etkiler
• Koagülopati belirtileri
FDA onaylı formülasyonların mevcudiyeti nedeniyle metamizol bileşimine (compounding) gerek kalmamıştır. Ticari enjeksiyon solüsyonu benzil alkol ile koruyuculanmıştır.
Işıktan koruyarak, kontrollü oda sıcaklığında 20°C ila 25°C'de saklayın (15°C ila 30°C arası sıcaklık dalgalanmalarına izin verilir).
• Çok dozlu şişeyi ilk delindikten sonra 30 gün içinde kullanın.
Üreticinin hasta sahibi bilgilendirme formu hayvanı tedavi eden kişiye verilmelidir.
• Metamizol insanlarda kemik iliği süpresyonuna neden olabilir; ciltle temasından kaçınınız, kazara temas durumunda cildi derhal sabun ve suyla yıkayınız.
• Kendi kendine enjeksiyon durumunda acilen tıbbi yardım alınız.
• Yan etkiler arasında kolik, iştah azalması, depresyon ve ishal yer alır. Ciddi yan etkiler meydana gelirse tedaviyi kesip veteriner hekiminizle iletişime geçiniz.
• Başka herhangi bir ilaç vermeden önce veteriner hekiminize danışınız.
• Aşırı dozlar çok ciddi olabilir; sıvı dozlarını çok dikkatli ölçün ve çocukların veya hayvanların ulaşamayacağı yerde saklayın.
Veteriner İlaçlar 23 Preparat
Beşeri İlaçlar 11 İlaç
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Metamizol
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.